Block title
Block content

"Hem de san'at-ı hayaliyesiyle tabiata şakirtlik etmek gerektir. Tâ tabiatın kavânini onun san'atında in'ikâs edebilsin." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Kelâmda hissiyat da tamam olmadan çifte atmak, başkasıyla mezc etmek, selâsetini tağyir eder. Ve nizamsız iştibaktan tevakki ve maâni-i müteselsilede tederrüç lâzımdır."

"Hem de san'at-ı hayaliyesiyle tabiata şakirtlik etmek gerektir. Tâ tabiatın kavânini onun san'atında in'ikâs edebilsin."(1)

Kelamda fikirle beraber hissiyat da tamam olmadan çifte atmak ve başka mana ve kelamlarla karıştırmak kelamın selasetini yani kelamın akıcılığını ve doğallığını bozar. Ve düzensiz ve sistemsiz bir kelime ağı kurmak ve manaları gelişigüzel iç içe sıkıştırmaktan uzak durmak gerekir ki selaset yerini bulsun. Manaların düzensiz ve hissiyatsız bir şekilde kelamın içine boca edilmesi selaset ile bağdaşmaz.

Hem de insan hayal ustalığı ve sanatı ile tabiata talebelik etmek gerekir, ta tabiatın kuralı olan tesir ve etki eserinde görünsün ve yansısın. Buradaki tabiat tabiri iki anlama geliyor, birisi söz ve cümlelerin zorlama ve yapmacıklıktan uzak doğal ve akıcı olmasıdır. İkincisi ise hakikatleri olduğu gibi aktarma ve betimleme yeteneğidir.

Nasıl suni ve doğal olmayan gıdalar vücuda zarar veriyor ise suni ve doğal olmayan kelam ve cümleler de kalbe tesir ve etki yapmıyor. Kur’an’ın üslubunda müthiş bir doğallık ve selaset vardır, sunilik ve yapmacıklıktan mukaddes ve münezzehtir.

(1) bk. Muhakemat, Unsuru'l-Belegat, Onuncu Mesele.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...