Block title
Block content

"Hem her biri birer harf-i manidar olan mevcudata mana-yı harfi nazarı ile bakmak,.." ifadesini açıklayabilir misiniz? Aynı şekilde mana-yı ismi tabirinin de ne manaya geldiğinin izahını istirham ediyoruz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Öncelikle şu noktanın dikkate alınması gerekiyor: Harf denilince, alfabe harflerini anlamamak lazım. Arapçada harf-i tarif denilen  “el” edatı iki harften meydana gelir. Kitap denildiğinde herhangi bir kitap, el-kitap denilince ise belirli bir kitap anlaşılır.

Keza, Arapçada kendinden sonra gelen kelimeyi esre okutan harf-i cerler vardır. “B” harfi tek bir harftir ve “bismilah” lafzında, sondaki “ha”yı esre okutur. Öte yandan “ila” da harf-i cerdir, ama “elif, lam ve ya” olmak üzere üç harften meydana gelir. İlel-beyt, “eve” demektir.

Bu harflerin tek başlarına bir manaları yoktur. Verdiğimiz örneklerdeki   “el, b ve ila” harfleri tek başlarına bir mana ifade etmezler.  Ancak, kendilerinden sonra gelen kelimenin manasına yardım ederler. Üstat Hazretleri bunu itikat sahasında kullanmakla bir yenilik yapmıştır. Mahlukatın Allah’ı tanıtma, Onun isim ve sıfatlarının bilinmesine yardım etme cihetlerine “mana-yı harfi” demiştir.

Allah’ı hatırlatmaksızın mahlukatın zatlarından söz etmeye de mana-yı ismi demiştir. İsimler tek başlarına da bir mana ifade ederler. Ancak, bu kadarla kalmayıp onlardaki faydalardan Allah’ın Kerim ve Muhsin isimlerine, taşıdıkları manalardan Alîm ve Hakîm isimlerine intikal edilmedikçe mahlukatın tanınması noksan kalır.

Kur’an-ı Kerim bu kâinattan Allah namına, Onun bir eseri olarak bahseder. Felsefe ise mahlukatın zatlarından, özelliklerinden, faydalarından söz öderken onları kimin yarattığına, o faydaları onlara kimin taktığına hiç bakmaz. Böyle bir bakış mana-yı ismiyle bir bakıştır.

“Cenâb-ı Hakk’a hamdler, şükürler olsun ki, mesâil-i nahviyeden isim ile harf arasındaki manevî fark ile çok mühim mes’eleleri bana öğretmiştir."

"Harf gayrın manasını izah için bir alet, bir hadim olduğu gibi, şu mevcudat da esmâ-i hünsanın tecelliyatını izhar, ifham, izah için bir takım İlâhî mektuplardır ki, içlerinde yazılı delâil, berâhin, havârık, mucize-i kudrettir.”(Mesnevî-i Nuriye, Onuncu Risale)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...