Block title
Block content

"Hem Lafzullah ve Allah lafzı yerinde zikredilen Lafz-ı Rab ile beraber, yine nısfıdır..." Rabb ismi ne zaman Allah ismi yerine, ne zaman başka isimler yerine, hangi manalarda kullanılmıştır?

 
Soru Detayı:

“Hem Lafzullah ve Allah lafzı yerinde zikredilen Lafz-ı Rab ile beraber, yine nısfıdır. Çendan Rab lafzı sekizyüz kırkaltı defa zikredilmiş, fakat dikkat edilse, beşyüz küsuru Allah lafzı yerinde zikredilmiş, ikiyüz küsuru öyle değildir.” Rabb ismi ne zaman Allah ismi yerine ne zaman başka isimler yerine kullanılmıştır. Hangi manalarda kullanılmıştır?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu konuda çok araştırma yaptık. İlgili ayetleri karşılaştırdık. Tam olmasa da şöyle bir kanaat hâsıl oldu:

a. Araplar, “Rabb” ismini bir şeye izafe etmeden mutlak olarak kullandıkları zaman onu yalnız Allah için kullanırlardı. Allah’tan başkası için kullandıklarında ise, onu izafet terkibi içinde kullanırlardı. “Rabbu’d-dar”, “Rabbu’n-Nakati” misallerinde olduğu gibi. (bk. Zemahşeri, Kasımi, Mahasinu’t-tevil, Fatiha/Rabbu’lâlemin ayetinin tefsiri)

b. Bir şeye izafe edilmeden kullanılan “Rabb” ismi, Allah yerinde kullanılmıştır.

c. Bazı alimlere göre, başında el takısı bulunan “el-Rabb” kelimesi, Allah’a mahsustur. Bunun dışındaki Rab kelimesi, Allah ile mahluklar arasında müşterek kullanılabilir. (bk. Semerkandi, Rağıb el-Isfahani, Kurtubi, Fatiha “Rabbi’l-âlemin” ayetinin tefsiri)

d. Bununla beraber, “Rabb” kelimesi Allah için kullanıldığı zaman, bazen Allah isminin yerinde, bazen bir sıfat olarak kullanılır. Bunları ayırmak oldukça zor ve uzun bir araştırmayı gerektirir.

Görebildiğimiz kadarıyla, Rabb kelimesinin doğrudan Allah lafza-i celal yerinde kullanılmasının bir alameti, mana ve mefhum itibariyle “Rab” kelimesinin kaldırılıp yerine Allah kelimesinin kullanılmasının uygun olmasıdır. Bunun olmadığının alameti ise, Rab kelimesinin bulunduğu yere Allah isminin kullanılmasının uygun gelmemesidir.

Mesela: “Rabbu’l-âlemin”, “Rabbu’l-Arşi” ifadelerinden, Allah lafza-i celal akla gelir. Buna mukabil, “Rabbu Musa” ifadesinden Allah anlaşılabildiği gibi, başka bir insan da akla gelebilir.

Nitekim, “Elem nürabbike = biz seni terbiye etmedik mi?” (Şuara, 26/18) ayetinde, Firavun, Hz. Musa’ya rablık ettiğini söylemiştir.  

Keza, Firavunun şu “Ene Rabbukum’ul-a’la = Ben sizin en yüce rabbinizim.” (Naziat, 79/24) sözü de Rabb kelimesinin Allah yerinde kullanılması mümkün olmayan yerlerden biridir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Dördüncü Risale olan Dördüncü Kısım | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 124 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
Yükleniyor...