Block title
Block content

"Hem nasıl oluyor ki, kudret-i ezeliyenin hassası olan ibdâ ve icadı, hiçbir münasebet-i mâkule olmadan en âciz ve en bîçâre esbaba isnad ediliyor?" İbda tarzı yaratma, inşaya göre daha mı az oluyor, atomlar hangi tarzda daha çok görünüyor?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İbda: Allah’ın eşyayı ve mevcudatı benzersiz ve modelsiz, hiçten ve yoktan var etmesine denir. Allah’tan başka hiçbir şeyin olmadığı bir hengamda, yarattığı ilk varlık ya da varlıklar buna misaldir. Aynı zamanda varlık içinde ilk kez vücuda gelmiş nispi sıfat ve arazların da vücuda çıkması buna örnek teşkil eder.

Mesela, bir insan suretinin ana hatları, yani yüzündeki aza ve organları bir kalıp ve model olarak öncekilere ve sonrakilere benzer, bu yüzden ana hatları ile insanın yaratılışı ibda değil inşadır. Ama insanlara hiç benzemeyen kendine mahsus yüz kimliği, sesi, kokusu ve parmak izi itibari ile insan ibdadır. Yani benzersiz ve modelsiz olarak hiçten yaratılıyor. Öyle ise ibda tarzı yaratmakta sürekli devam ediyor denebilir. Yani ibda ilk varlıkların yaratılması ile bitmiş bir yaratma şekli değildir.

İnşa: İnşa, var olan mevcudat ve eşyadan yeni vücut ve eşyaların yaratılması demektir. Mesela var olan topraktan bitkilerin, bitkilerden de meyvelerin yaratılması buna örnek teşkil eder. Kainatta en çok icra edilen yaratma şekli inşadır. Bunun her bahar mevsiminde milyonlarca örneklerini gözümüz önünde görüyoruz.

Üstad Hazretleri bu manaya şu şekil işaret ediyor:

"Evet, Kadîr-i Zülcelâlin iki tarzda icadı var:"

"Biri ihtirâ' ve ibdâ' iledir. Yani hiçten, yoktan vücut veriyor ve ona lâzım herşeyi de hiçten icad edip eline veriyor."

"Diğeri inşa ile, san'at iledir. Yani, kemâl-i hikmetini ve çok esmâsının cilvelerini göstermek gibi çok dakik hikmetler için, kâinatın anâsırından bir kısım mevcudatı inşa ediyor; her emrine tâbi olan zerratları ve maddeleri, rezzâkiyet kanunuyla onlara gönderir ve onlarda çalıştırır."

"Evet, Kadîr-i Mutlakın iki tarzda, hem ibdâ', hem inşa suretinde icadı var. Varı yok etmek ve yoğu var etmek en kolay, en suhuletli, belki daimî, umumî bir kanunudur. Bir baharda, üç yüz bin envâ-ı zîhayat mahlûkatın şekillerini, sıfatlarını, belki zerratlarından başka bütün keyfiyat ve ahvallerini hiçten icad eden bir kudrete karşı 'Yoğu var edemez.' diyen adam, yok olmalı!"(1) 

Allah’ın ibda tarzı yaratması iki şekilde tecelli eder. Biri, mevcudatın ilk yaratılması, yani yokluktan varlık sahasına çıkması anıdır. İkincisi ise, mevcut eşya ile yeni sıfat ve şekilleri yaratması şeklindedir.

Bahar mevsiminde yaratılan her şey, bir önceki mevsimde yaratılan şeylerin ne aynısı, ne de gayrısıdır. Hiçten ve yoktan yeniden yaratılıyorlar. Belki esas olarak önceki mevsimde yaratılanlarla aynı gibi duruyor. Ama şekil ve sıfat gibi hususlarda aynı değildir. Bu da ibda ile yaratmanın başka bir tezahürüdür.

Mesela, bir elma, geçen mevsimdeki elmanın aynı değildir. Bizim dedemizin, ya da babamızın aynı olmadığı gibi bunları Allah hiçten ve yoktan ibda ile yeniden yaratıyor.

Allah, başlangıçta ibda ile eşyayı yoktan var etti. Ondan sonra inşa tarzı yaratma tamamen devreye girdi, manası yanlış olur. Allah’ın şu an ibda ile yaratma tarzı, belki esas maddeleri yoktan var etme olarak tecelli etmiyor, ama var olan esas maddelerden bir şeyi inşa ederken, şekil ve sıfat olarak ibda ile yaratması devam ediyor.

Mesela, torun ile dedenin vücudunda çalışan zerreler yoktan var edilerek yapılmayabilir. Mevcut zerreler ile bir terkip şeklinde yapılıyor. Ama torun ile dede arasındaki farklı hususiyetler ,vasıflar ve şekillerin hepsi terkip sureti ile değil, ibda şeklinde, yani yoktan var edilerek yapılıyorlar.

Özetle, atomlar bir kez yaratılmışlardır, ikinci bir yoktan var ediş devam etmemektedir.

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Üçüncü Lem'a.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Nokta | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1482 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

halili18
"Mesela, bir insan suretinin ana hatları, yani yüzündeki aza ve organları bir kalıp ve model olarak öncekilere ve sonrakilere benzer, bu yüzden ana hatları ile insanın yaratılışı ibda değil inşadır." Bu yoruma katılamayacağım zira; inşada temel mana (gerçi devamında da bahsedilmiş) mevcutlardan yaratmak manası. Suretin model vs açısından benzerliği ilm-İlahi, kavanin-i İlahi ve vahdaniyet gibi bahisler... İnşa bahsine sokmak, ilm emr kavanin gibi mahluk olmayan şeylere bir vücud-u harici verme anlamına gelebilir. Sealam ve dua ile...
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...