"Hem vücut, herhalde mevcut bir illet ister, muhakkak bir sebebe istinad eder. Adem ise, ademî şeylere istinad edebilir; ademî bir şey, mâdum birşeye illet olur..." cümlesini açıp, örnek verir misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Vücut: Varlık, bir şey yapıp ortaya koymak, hareket gibi anlamlara gelmektedir.

Adem ise; yokluk, hareketsizlik, bir şey yapmamak gibi anlamalara gelmektedir.

Bu tanım zaviyesinden ilgili cümleyi değerlendirmeye geçelim:

Vücut, yani yapılmış, ortaya konmuş bir şey, elbette ki; bir hareket, bir faaliyet ister. Bu hareket ve faaliyet ise, o da bir vücuttur.

Adem ise, yani bir şey ortaya koymamak veya bir şeyi yok etmek için ise elbette ki bir şey yapmaya gerek yoktur. Bir şey yapmamak ise, ademidir.

Mesela, bir gemiyi sağlıklı bir şekilde hedefine ulaştırmak için, elbette ki bir fiil, bir gayret ve dikkat ister. Gayret ve dikkat ise vücududir. Ancak, gemiyi batırmak için, bir fiile, gayrete gerek yoktur. Hiçbir şey yapmamak ve uyuya kalmak yeterlidir. Hiçbir şey yapmamak ve uyumak ise ademidir. Dolayısıyla vücut, vücudî bir sebep ister; adem ise ademî bir sebep ister.

Hem mesela: Birisine yarın saat 8’de bahçeye gidip çeşmenin musluğunu aç diye bir vazife verilse ve adam bu vazifeyi umursamayıp uyusa ve yatsa ve bahçenin musluğu açılmadığı için bahçenin tamamı kurusa. Bahçenin kuruma işleminin illeti ne oldu adamın eylemsizliği ve tembelliği oldu. Yani adam yerinden kımıldamamakla koca bahçeyi kurutmuş oldu.

Ama aynı bahçenin güzel ve verimli bir vaziyete gelebilmesi için beş on adamın her gün düzenli bir şekilde çalışması gerekiyor. Kimse yattığı yerden bahçeyi ekip biçemez. Ama bahçenin heba ve telef olmasını yattığı yerden yapabilir.

Bir şehri ağaçlandırmak için binlerce insanın binlerce fidan dikmesi ve dikilen fidanlara düzenli bir şekilde bakması gerekiyor. Ama şehrin ağaçsız kalması için işi yapmamak işe gitmemek yeterlidir. Şehrin çöl gibi olması illet istemiyor eylemsizlik ve tembellik yeterlidir. Ama şehrin orman gibi yeşil olması için büyük bir emek ve çaba gerekli.

Ademi şeylerin illeti de ademidir ama vücudun illeti ademi olamaz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...