Block title
Block content

"Her birliği bulunan, yalnız birden sudûr edecektir. Madem her şeyde ve bütün eşyada bir birlik var, demek bir tek zâtın icadıdır." İzah eder misiniz? Ayrıca vahdaniyet Allah'ın zati sıfatlarındandır. Zati sıfatların mahlukata tecellisi yoktur. Nasıl anlayabiliriz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Kâinatın âlemleri, envâları ve unsurları öyle birbiri içine girift olarak girmiştir ki, kâinatın hey'et-i mecmuasına mâlik olmayan bir sebeb hiçbir nev'ine, hiçbir unsuruna hakiki tasarruf edemez. Âdeta İsm-i Ferd'in cilve-i vahdeti, bütün kâinatı bir vahdet içine almış; her şey o vahdeti ilân ediyor."

"Meselâ: Bu kâinatın lâmbası olan Güneşin bir olması, umum kâinat, birinin olmasına işaret ettiği gibi; zihayatların çevik ve çalak hizmetçileri olan hava unsuru bir olması ve aşçıları olan ateş bir olması ve zemin bahçesini sulayan bulut süngeri bir olması ve umum zihayatın imdadına yetişen yağmur bir olması ve her yere yetişmesi ve ekser hayvanat ve nebatat taifelerinin her biri umum zemin yüzünde serbest yayılmaları, vahdet-i nev'iyeleri ve meskenleri bir bulunması; gayet kat'i bir surette işaretler, şehadetlerdir ki; meskenleri ile beraber umum o mevcudat, bir tek Zatın malı olduğuna delâlet ederler."

"İşte buna kıyasen, bütün kâinatın böyle birbirine girift olan envâları mecmu kâinatı öyle bir küll hükmüne getirmiştir ki, icad cihetiyle tecezzi kabul etmez. Umum kâinata hükmü geçmeyen bir sebeb, Rububiyet cihetiyle ve icad keyfiyetiyle hiçbir şeye hükmedemez ve bir tek zerreye Rububiyetini dinlettiremez."(1)

Ferd ismi, kelime olarak tek, bir, yekta, eşi benzeri olmayan, bihemta (eşsiz) olan gibi anlamlarına geliyor. Ve bu ismin de kâinatta tecellileri bulunuyor.

Mesela, güneşin hayata hizmet etme noktasında benzersiz ve bihemta olması Ferd isminin bir tecellisi oluyor. Yani güneş gibi ikinci bir güneş olsa idi, o zaman insan, acaba bu ikinci güneş -haşa- başka bir ilahın tedbir ve tasarrufunda mıdır, diye evhama kapılabilirdi.

Allah, hayata hizmet eden her bir unsuru tek ve yekta olarak yaratmış ki bu Ferd isminin bir tecellisidir. Hava tek, su tek, toprak tek, ateş tek vesaire bunlar vahdet ve tevhide işaret ediyor. Çünkü hayatı kim yaratıyor ise, hayata hizmet eden yekta varlıklara da sahip olması gerekiyor. Şayet bu varlıklar yekta değil de kesret içinde olmuş olsa idi, insan acaba başka bir müdebbir var mı diye evhama kapılabilirdi.

Zerrelerin ortak yönleri, yapı itibarı ile benzerlikleri de bir cihetle Ferd isminin bir tecellisi oluyor. Yani kâinatın aynı elden, aynı kudretten çıktıklarını ilan ediyorlar.

“Ayrıca vahdaniyet Allah'ın zati sıfatlarındandır. Zati sıfatların mahlukata tecellisi yoktur.” Cümleniz doğru bir cümle. Çünkü Zat-ı Akdes bütün isim ve sıfatları ile tektir ve benzersizdir. Buradaki benzersizlik özdeşlik anlamında bir benzersizliktir, yani Allah’tan başka bir Allah yoktur, anlamına geliyor.

Lakin buradaki birlik ve eşsizlik, vahdaniyetin değil Ferd isminin birer tecellisi oluyor. Çünkü Allah kâinatta her şeyi diğerinden farklı bir şahsiyet ve kimlik ile yaratıyor. Özdeşlik ilkesine göre her şey kendisidir, bir başka şey değildir, buna Ferd isminin bir âdetullahı da diyebiliriz.  

(1) bk. Lem'alar, Otuzuncu Lem'a, Dördüncü Nükte.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Maksat | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1067 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...