Block title
Block content

"Her fani şeyde bakiye isal eden iki yol bulabilirsin..." cümlesindeki iki yol nedir? Bir de devam eden cümledeki "ve can ve canan olan mahbub-u layezalin tecelli-i cemalinden iki lem'ayı, iki sırrı görebilirsin" iki lema ve iki sırrı nasıl anlamalıyız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Bu cümlede izah edilmesi gereken iki ayrı konu vardır. Bunlar; her fani şeyden bakiye ulaştıran iki yol ve zevali olmayan ve hakiki sevgili olan Allah'ın güzelliğinden iki sır ve lem'adır.

Birincisi:

"Ey nadan nefsim! Bilki: çendan dünya ve mevcudat fanidir. Fakat her fani şeyde bakiye isal eden iki yol bulabilirsin."(1)

Evet mevcudat fanidir ve fenaya gider. Allah yarattığı hiçbir varlığı bu dünya cihetiyle ebedi kılmamıştır. Her varlığın üzerinde fanilik mührü vardır. Fakat varlıkların bu fani yüzünde bile, baki olan Allah'ı gösterecek iki yol bırakılmıştır. Yollardan birisi, varlıkların faniliği, diğeri ise Allah'ın bakiliğidir. Bu da elbette Allah'ın rahmetiyle olmaktadır. Bu iki yolun izahını yapmaya çalışalım:

a. Varlıkların fani olmasından onlardan alakayı kesip yaratılmamış, fani olmayan ve baki olan birisine kalbi yönlendirir. Bu noktadan kalb, daima fıtri olarak böyle bir zatı arama meyline girer. Şayet varlıklarda ebedilik olsaydı insan kalbinin Allah'a yönelmesi ve Ona bağlanması zorlaşacaktı. Ama Allah varlıklara fanilik damgasını vurmakla, kalbi onlardan ayırır, Baki olan birisini aramaya sevk eder. Böylece kendi mahiyetini ve varlıkların özelliklerini anlayıp kendinden geçenler, bu fıtri meyli yaparlar.

b. Bütün varlıkların fenaya gitmesinden sonra elbette insan, bütün bu fanilere vücuT veren ve ebedi olduğundan daima varlıkları yaratıp sonra fenaya gönderen ve bu kanununu devam ettirip başka varlıkları yine yaratan birisinin var olduğunu anlar. Böylece O Zat'a yanaşır ve Ona dost olma ihtiyacını hisseder. Dolayısıyla Allah fani olarak yarattığı mahlukatın arkasında daima kendisini ve bekasını uyanık kalbli olanlara gösterir. (2)

İkincisi:

"...ve can ve canan olan mahbubu layezalin tecellii Cemalinden iki lemayı, iki sırrı görebilirsin..."

Yukarıdaki cümlenin devamı olan bu ifadede de yine iki lem'a ve iki sırrı izah etme ihtiyacı vardır. Şöyleki;

1. Lem'a ve sır: Burada kullanılan Mahbub-u Layezal tabiri, ebedi olduğundan kesintisiz muhabbete layık olan demektir. Buradan da anlıyoruz ki, faniye mahkum olan varlıklar ve eşya, elbette hakiki ve daimi muhabbete layık değildir. Çünkü insan kalbi fani olanı istemez, zevale gidenleri hakiki sevemez. Kalb bütün kainatı ihata edecek bir muhabbeti gösterecek bir istidatta yaratılmıştır.

Bu nedenle insan kalbi muhabbet itibariyle tüm varlıklardan yüzünü çevirir. Baki bir zatı aramaya başlar. Bulduğu zatın ebedi olmadığını veya ebediyeti kendisine vermeyeceğini itikat ettiği zaman kalbi derinden yaralanır. Hatta kafirlerin Allah'ın düşmanı olmasının bir sırrı da budur. Çünkü aklen ve vicdanen Allah'ın varlığı görünmektedir. Fakat Allah'ın baki olmadığı veya bize beka vermeyeceği zannedildiğinden Allah'a verilecek aşk ve muhabbet düşmanlığa döner. (3)

2. Lem'a ve sır: Madem insan kalbi sonsuz bir muhabbet istidadını taşıyor. Ve madem varlıkların hiçbirisinde beka ve sonsuzluk olmadığı için hiçbirisi hakiki muhabbete layık değildir. Elbette tüm bu varlıkları yaratan ve kalplere sonsuz muhabbet kabiliyeti veren birisi var. Hiç şüphe yok ki tüm muhabbetlerin hakiki sahibi bu zat olmalıdır. Dolayısıyla varlıkların mahiyetinde olan fanilik, hakiki sevgiye layık olmadıklarını gösterirken, tüm bu varlıkları yaratan ve ebedi olan ve sonsuzluğun sahibi olan Allah'ın sevilmesi gerektiği ve tüm muhabbetlerin sahibi O olması gerektiğini kalbi sönmemiş olanlar idrak eder. Üstadımız bu hakikati şöyle izah etmektedir:

"Güzel değil batmakla kaybolan bir mahbup. Çünkü zevâle mahkûm, hakikî güzel olamaz. Aşk-ı ebedî için yaratılan ve âyine-i Samed olan kalb ile sevilmez ve sevilmemeli."(4)

Dipnotlar:

(1) bk. Lem'alar, On Yedinci Lem'a, İkinci Makam.
(2) bk. Sözler, Otuz Üçüncü Söz, Yirmi Altıncı Pencere.
(3) bk. Lem'alar, Otuzuncu Lem'a, Altıncı Nükte.
(4) bk. Lem'alar, On Yedinci Lem'a, İkinci Makam. 

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: On Yedinci Sözün İkinci Makamı | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 4027 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...