Block title
Block content

"Her nevi ve her cüz’ünün ilm-i İlahiyede muhtelif tavırlar ile müteaddid vücudları bir silsile-i vücud-u ilmî teşkil eder." cümlesinin devamında ism-i Hayy'ın ve hayatın iman erkânına karşı, hususen kaza ve kader rüknüne bakan cihetlerinin izahı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Hayatın, mazi ve müstakbeli kuşatan kader üzerinde de bir tecellisi vardır. Hayat, sadece zaman ve mekan ile kayıtlı değildir. Hayatın her alemde ve her mahlukat üzerinde bir çeşit tecellisi vardır. Ama bu tecelli keyfiyetleri her alemin keyfiyetine göre cereyan ediyor. Yani maddi alemlerde tecelli eden hayat ile kader levhaları üzerinde tecelli eden hayat, keyfiyet olarak aynı değildir.

Çekirdekte hayat ince ve latif olarak tecelli ederken, çekirdekten hasıl olan ağaç ve gövdesinde hayat daha kesif ve maddi olarak tecelli eder. Yani hayatın kesafet ve letafet olarak tecelli şekilleri başka başkadır. Çekirdek, bir nevi kader levhalarının maddi alemde müşahhaslaşmış şekli gibidir.

Somutlaşmış kader olan çekirdekte hayat nasıl ince ve latif olarak tecelli ediyor ise, aynı şekilde kaderde de hayatın keyfiyetini bilmediğimiz ince ve latif bir tecelliyatı vardır. Madem kaderde bir hayat tecellisi var, öyle ise mahlukat vücuda çıkmazdan evvel kaderdeki ahvalinde de hayata mazhardır. Yani mevcudat canlı ve hayatlı kader levhalarından cismani aleme intikal etmiştir. Bu yüzden kaderdeki mevcudatın ilmi vücutları asıl ve cevherdir, maddi ve cismi halleri ise suret ve kışırlarıdır.

Mahlukat cismani olarak yok iken de vücudu ilmi olarak Allah’ın ilminde hayatlı olarak varlardı. Bir çok mutasavvıf ve filozof, bu ince hakikati uzaktan uzağa hissederek maddeye kışır, maddenin aslının olduğu yer olan kadere de asıl nazarı ile bakmışlar. Lakin tabir ve tarifler farklı farklıdır.

Sokrat bu aleme “idea” derken İslam filozofları, ayan-ı sabit, tasavvuf ehli feyz-i mukaddes, Üstad Hazreleri canlı ve hayatlı vücud-u ilmi tabirini kullanmış.

İlave bilgi için tıklayınız:

AYAN-I SABİT.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...