Block title
Block content

"Her şeyi yapamayan hiçbir şeyi yapamaz ve bir tek şeyi halkeden, her şeyi yapabilir. Hem eşyanın icadı bir tek zâta verilse, bütün eşya bir tek şey gibi kolay olur ve sühulet peyda eder..." İzah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Her şeyi yapamayan hiçbir şeyi yapamaz ve bir tek şeyi halkeden, her şeyi yapabilir.”(1)

Allah bir şeyi her şey ilgili ve bağlantılı yarattığı için, bir şeyi yaratmak için her şeyi yaratmak ya da her şeyin dizginini elinde bulundurmak gerekiyor.

Mesela, bir elmayı yaratırken güneş lazım, hava lazım, su lazım, toprak lazım vesaire. Sebepler açısından birisi olmasa elmanın icadı olmuyor. Demek Allah tek elmanın vücut bulabilmesi için bütün kainatı istihdam edip ona hizmetçi yaptırıyor.  Elmanın yaratılmasında tek güneş tek hava tek toprak tek su var;  bunlardan birisi başkasına ait olsa elma oluşamaz. Öyle ise "elmayı kim icat ediyor ise, ona gerekli olan bütün sebeplerin mucidi ve sahibi de odur" demektir.

Hem de elmanın icadında elma için gerekli olan bütün sebepleri istihdam etmek için sonsuz ilim, irade ve kudret gereklidir. Bu sonsuz sıfatlardan birisi olmasa elma yine olamaz. Öyle ise bir şeyi yaratabilmek için her şeye sahip olmak gerekiyor. Çünkü o bir şeye her şey hizmet ediyor. Bir şeyi yapmak her şeyi yapmakla müsavi olduğu gibi, her şeyi yapmak bir şeyi yapmakla da müsavidir. Bu açıdan bakıldığında kainatın bir noktasına bile sahip olunamaz.

“Hem eşyanın icadı bir tek zâta verilse, bütün eşya bir tek şey gibi kolay olur ve sühulet peyda eder. Eğer müteaddid esbaba verilse ve kesrete isnad edilse, bir tek şeyin icadı; bütün eşyanın icadı kadar müşkilâtlı olur ve imtina' derecesinde suubet peyda eder.”(2)

Kainatta olan biten bütün işleri bir Sanatkara bir Allah’a vermek, çok olan sebeplere ve tabiata vermekten daha kolay, daha makul ve daha mantıklıdır. "Kainatta olan biten bütün işleri sebepler ve tabiat yapıyor." demek daha zor, daha gayrimakul ve daha akıl dışıdır. Yani birlikte kolaylık ve makullük varken, çoklukta zorluk ve akıl dışılık vardır.

Mesela, yüz askeri bir komutanın idare etmesi mi daha kolay, yoksa bir askeri yüz komutanın idare etmesi mi daha kolaydır? Elbette yüz askeri bir komutanın idare ve tedbir etmesi daha makul ve daha kolaydır.

Yine sanat ve ticaret ile uğraşanlar "birlikte kolaylık, çoklukta zorluk" manasını anladıkları için, şirketleşme işi ile çok işleri bir çatı altında toplamışlar. Yoksa dağınık ve çok olan işlerin hepsine yetişip idare etmek çok zordur. Bir çatı altında işleri toplamanın kolaylığını temin etmek için, işlerini ve ticaretlerini vahdette yani bir şirkette topluyorlar. Yani her alanda birlik çokluktan daha makul daha kolaydır. Kainatın yaratılmasının bir tek Allah’a verilmesi makul ve kolay olandır.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Onuncu Söz, Mukaddime (Haşiye).

(2) bk. age.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Yedinci Hakikat | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1853 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...