"Hikmet ise, kâinat sahifelerinde parlayan san’at nakışlarıyla tebarüz eder." ifadesini misallerle açıklar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Cenab-ı Hakk'ın bir ismi de Hakim’dir. Hakim ise: Her şeyde maslahatlar, gayeler, neticeler, semereler ve faideler meydana getirmesidir. Her şeyin yerli yerince maharetle, sanatla ve semereli olması ile Hakim ismi alakalıdır.

Ancak bu isim mücerret olarak bilinmez ve tanınmaz. Bilinmesi için tezahür ve tecelliyat lazımdır. İşte Hakim isminin görünüp okunmasını icap ettiren tezahürat ise; mahlukatta sanat nakışlarıyla ortaya çıkar.

Nasıl ki; Rızıklar Rezzak ismini, Şifalar Şafi ismini, Mahlukat Halık ismini tebarüz ettiriyorsa; Hakim ismi de gayeli, faydalı sanat harikalarını icap ediyor.

Mesela insan elinin; yapacağı hizmet ve vazifelere göre tanzim ve takdir edilmesi.

İnsanın yaratılışının gayesine uygun olarak teşkili Hakim isminin tecellisidir.

Yağmurun semadan tane tane intizamlı olarak gelmesi, hikmet açısından mühim bir ibret levhasıdır. Zira hayatın temeli olan azot çemberi böylece teşkil edilebilir.

Kâinattaki bütün olay ve hadisatın tanzimi, zamanlaması, vazifeleri ve teşekkülü hikmetle yapılmış kudret mucizeleridir. Hatta bütün mahlukatın ayrı sima ve özellikte yaratılması da bir başka açıdan maslahat ve gayelerle dolu bir hikmet yumağıdır.

"İkincisi: İbadet, fikirleri Sâni-i Hakîme çevirttirmek içindir. Abdin Sâni-i Hakîme olan teveccühü, itaat ve inkıyadını intaç eder. İtaat ve inkıyad ise, abdi intizam-ı ekmel altına ithal eder. Abdin intizam altına girmesiyle ve nizama ittibâ etmesiyle, hikmetin sırrı tahakkuk eder. Hikmet ise, kâinat sayfalarında parlayan san'at nakışlarıyla tebarüz eder."(1)

Kainatın kuruluş gayesi ve intizamını ve hikmetini anlamlı kılan şey; insanın Allah’a karşı iman ve ibadetidir. Demek temel ve esas noktasında, kainat ibadet üzerine tesis edilmiştir. Aynı zamanda kainat ile insan arasında bir ahenk ve uyum sağlanmalıdır ki ibadet bu uyumu da temin ediyor. Yani insan ibadet sayesinde hem kainatın kuruluş gaye ve hikmetine, hem de nizam ve intizamına uyum sağlamış oluyor ve ona uygun hareket etmiş oluyor. İnsanın iman ve ibadet dairesinde hareket etmesi hikmet ve gayenin gerçekleşmesine sebebiyet veriyor.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Bakara Sûresi, 21. Ayet Tefsiri.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...