Block title
Block content

"İcad-ı eşyada müşevveşiyeti iktiza eden ve intizamsızlığa sebep olan nihayetsiz sehâvet ve bir cûd-u mutlak, gayet derecede bir insicam ve intizam içinde görünüyor..." cümlesinin izahını yapar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Zeminin yüzünü yaz zamanında temâşâ edip görüyoruz ki: İcad-ı eşyada müşevveşiyeti iktiza eden ve intizamsızlığa sebep olan nihayetsiz sehâvet ve bir cûd-u mutlak, gayet derecede bir insicam ve intizam içinde görünüyor. İşte, zemin yüzünü tezyin eden bütün nebâtâtı gör."(1)

İnsanlar canibinden bakıldığında, çok ve geniş olan bir şeyin idare ve terbiyesi zor ve meşakkatli olur. Bu da insanın acizliğini ortaya koyar. Yani insan açısından çok ve geniş olan bir şeyi tedbir ve idare etmek imkansızdır. Bir şey genişleyip çoğaldıkça, o şeyin tedbir ve idaresi müşkül hale gelir. Üstad bu manayı müşevveşiyet şeklinde tabir ediyor. Yani çok ve geniş olan bir şey insan açısından karmaşık ve müşküldür.

Ama Allah’ın, kainat sahnesinde icra ettiği sanat ve icatlarda, durum tam aksinedir. Yani geniş ve çokluk içinde bir ahenk ve nizam, bir estetik ve güzellik hükmediyor. Yani bir şeyin çok ve geniş olması, Allah’ı aciz bırakıp işleri karmaşık ve düzensiz hâle sokmuyor. Allah kainatta zıtları cem ederek iş görüyor ki, bu da ancak sonsuz kudret ile mümkündür.

İnsan için iki zıddı bir araya getirmek muhaldir ama; Allah için mümkündür. Üstad bu pencerede ana tema olarak bunu işliyor.

(1) bk. Sözler, Otuz Üçüncü Söz, On Yedinci Pencere.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...