Block title
Block content

"İçtihadda, yani istinbat-ı ahkâmda, yani Cenâb-ı Hakkın marziyâtını kelâmından anlamakta, Sahâbelere yetişilmez." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"BİRİNCİ VECİH: İçtihadda, yani istinbat-ı ahkâmda, yani Cenâb-ı Hakkın marziyâtını kelâmından anlamakta, sahâbelere yetişilmez. Çünkü, o zamandaki o büyük inkılâb-ı İlâhî, marziyât-ı Rabbâniyeyi ve ahkâm-ı İlâhiyeyi anlamak üzere dönerdi. Bütün ezhan, istinbat-ı ahkâma müteveccihti. Bütün kalbler, 'Rabbimizin bizden istediği nedir?' diye merak ederdi. Ahvâl-i zaman, bu hâli işmam ve ihsas edecek bir tarzda cereyan ediyordu. Muhaverat, bu mânâları tazammun ederek vuku buluyordu."(1)

Ayetleri anlama konusunda sahabeye yetişilmez. Çünkü sahabenin bütün dikkati,  enerjisi, ilgisi, hevesi ve hisleri ayetleri anlamak üzerine odaklaşmıştı. Bir de ayet taze ve canlı bir şekilde onların üzerine indiği için ayetin bağlamını, iniş sebebini, kapsam ve amacını en güzel bir şekilde görüyorlardı. Anlamasalar bile Peygamber Efendimize (asm) müracaat etme imkânına sahiplerdi ki, bu da çok önemli bir faktör, hatta en önemli faktördür.  

Ayrıca sosyal çevreleri âdeta bir fakülte gibi ayetleri incelemekte idi. Yani bir sahabe evde, çarşıda, camide, mahallede, pazarda sürekli ayetle yatıp ayetle kalkıyordu; herkes ayetin anlamı üzerine kafa yoruyor ve birbirlerine aktarıyorlardı.  

Bu gibi sebeplerden dolayı, ayetleri anlama konusunda sahabenin ayrı bir yeri ayrı bir imtiyazı bulunuyor.

Sonraki alimlerin onları geçmesi bu gibi sebeplerden dolayı pek mümkün değildir. Çünkü sonraki dönemlerde zihinler ve dikkatler dağıldı, felsefe ve değişik kültürlerin alem-i İslam’a girmesi sayesinde, sahabe zamanındaki paklık ve duruluk bozuldu; hatta akıllar Yunan felsefesi ile sersemleşerek tahkik döneminden taklit dönemine geçildi.  

(1) bk. Sözler, Yirmi Yedinci Söz'ün Zeyli.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Zeyl, Üçüncü Sebep, Birinci Vecih | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 883 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...