Block title
Block content

" اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ" ayetinin, hüccet-i tevhide ve bir ders-i hikmete ve bir tâlim-i ahlâka işaret etmesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Bizi doğru yola, Sana doğru varan yola ilet.” (Fatiha, 1/6)

Şehvetin vasat mertebesi iffettir, öfkenin vasat mertebesi şecaattir, aklın vasat mertebesi ise hikmettir. Fatiha'da geçen "sırat-ı müstakim" ise şehvet, öfke ve akıl kuvvelerinin vasat mertebelerinden ibarettir. Yani sırat-ı müstakim iffet, şecaat ve hikmet üzere bulunmak ve öyle yaşamak olarak tarif ediliyor.

Kuvve-i Akliye  İşaratü’l İ’caz'da şu şekilde tarif ediliyor:

"Ve keza, kuvve-i akliyenin tefrit mertebesi gabâvettir ki, hiçbir şeyden haberi olmaz. İfrat mertebesi cerbezedir ki, hakkı bâtıl, bâtılı hak suretinde gösterecek kadar aldatıcı bir zekâya malik olur. Vasat mertebesi ise hikmettir ki, hakkı hak bilir, imtisal eder; bâtılı bâtıl bilir, içtinap eder."(1) 

Aklın üç mertebesinden ikisi batıl birisi haktır. Batıl olanlar aklın ifrat ve tefrit makamları, hak olan ise vasat mertebesidir. İfrat mertebesi cerbeze, tefrit mertebesi gabavet ve vasat mertebesi ise hikmettir. Hikmet sırat-ı müstakimin bir rüknü, sırat-ı müstakim de Fatiha’nın bir rüknü olmasından dolayı, hikmet ile Fatiha arasında sıkı bir ilişki bulunmaktadır.

Ahlakın temeli bu üç duygunun vasat makamda olmasıdır. Yani öfkesi şecaat, şehveti iffet, aklı hikmet dairesinde olan birisi, kamil bir ahlak üzeredir. Dolayısı ile sırat-ı müstakim ile ahlak arasında sıkı bir bağ vardır. Biz bu duayı derken, kamil ahlakı da beraberinde istemiş oluyoruz.

Bu duanın tevhide hüccet olması ise, tevhidin bizatihi sırat-ı müstakim olmasıdır. Evet inançların da ifrat, tefrit ve vasat olmak üzere üç makamı var. Birisi ta’tili eşgal yani ateizmdir ki bu tefrittir. İkincisi teşbih yani Allah’a şekil vermektir ki bu ifrattır. Üçüncüsü ise tevhittir ki bu sırat-ı müstakim olan vasat makamdır vesselam.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Fâtiha Sûresi.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: El-Hüccetü'z-Zehra'nın Birinci Makamı | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1588 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
Yükleniyor...