Block title
Block content

"İhtiyardan bir şa're (saç) gibi cüz'î bir cüz-ü ihtiyarî,.." Burada geçen birinci ve ikinci "cüzi" ifadeleri aynı manada mı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evvelki vecih itibarıyla öyle bir biçare mahlûktur ki, sermayesi, yalnız, ihtiyardan bir şa're (saç) gibi cüz'î bir cüz-ü ihtiyarî; ve iktidardan zayıf bir kesb; ve hayattan, çabuk söner bir şule; ve ömürden çabuk geçer bir müddetçik; ve mevcudiyetten çabuk çürür küçük bir cisimdir. O haliyle beraber, kâinatın tabakatında serilmiş hadsiz envâın hesapsız efradından nazik, zayıf bir fert olarak bulunuyor."(1)

“İhtiyardan bir şa're (saç) gibi cüz'î bir cüz-ü ihtiyarî,..” ifadesindeki birinci "cüzi" ifadesi, insan iradesinin zayıflığını, azlığını, basitliğini, aciz ve yaratmaktan uzak olduğunu ifade ederken, ikinci cüzi ifadesi iradeye bir takı bir vasıf olarak kullanılıyor. Evet cüz-i irade bir terkip bir terimdir ve buradaki "cüzi" ifadesi yine iradenin yaratmadan mahrum olduğuna işaret eden bir sıfat tamlamasıdır.

İkinci cüzi, bir yönü ile de insanın bütünü ile amelden mahrum olmadığına bir seçim ve tercih işine sahip olduğuna işaret ediyor. Mesela, namazın yüz cüzü varsa, bu yüz cüzden birisi insana aittir. Birinci cüz konu bütünlüğü açısından kıllete yani azlığa, hatta mümkünse hiçliğe bakıyor. Yani "insan enaniyet yönü ile bir hiçtir" manası vurgulanmak isteniyor.

(1) bk. Sözler, Yirmi Üçüncü Söz, İki Mebhas.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

lighted
Risale-i Nurda "cüzi ihtiyarî" olarak değil, "cüz-i ihtiyarî" veya "cüz-ü ihtiyarî" olarak geçiyor. "Emr-i itibari"nin türkçede karşılığı "itibari emir" olduğu gibi, "cüz-i ihtiyarî"nin karşılığı da "ihtiyarî cüz" olması lazım. "Evet, insan kâinatın en eşrefi ve esbab içinde ihtiyarı en geniş olduğu halde, ef’âl-i ihtiyarîsi içinde yemek ve içmek gibi en âdi bir fiilinde, yüz cüz’ünden ancak bir cüzü insana ait olabilir". Insanın ihtiyarî fiilleri içinde o fiilin yüz cüz’ünden ancak bir cüzü insana ait olabilir. Işte insana ait olan bir cüz de "ihtiyari cüz"dur. Yani ihtiyarımızla tercih edebildiğimiz cüzdür. Kalanı, bakisi ise insan için ihtiyari değil ıztıraridir. Yani ihtiyarımıza dahil değildir, tamamen Cenab-ı Hakkın iradesiyledir.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
lighted
"Şu yemek, söylemek, düşünmek ise, gayet muntazam, acip, hikmetli birer silsiledir. O silsilenin yüz cüz’ünden, insanın dest-i ihtiyarına verilen, ancak bir cüz’üdür". Yani yemek, söylemek, düşünmek silsilesinde yüzlerce fiiller var. Insan ihtiyarının eline verilen ancak bir cüzdür. O ihtiyari olan cüzdür. Biz ancak onu tercih edebiliriz. Cüz-i ihtiyariyi böyle anlıyorum. Bize ait olanı sadece bir fiili tercihdir, haşa yaratmak değil.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yükleniyor...