Block title
Block content

"İkinci, mercuh mezhep odur ki, Kur'ân'ın bir sûresine muaraza kudret-i beşer dahilindedir; fakat Cenâb-ı Hak, mucize-i Ahmediye (a.s.m.) olarak men etmiş..." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İ'câz-ı Kur'ân'da iki mezhep var: Mezheb-i ekser ve râcih odur ki, Kur'ân'daki letâif-i belâgat ve mezâyâ-yı maânî, kudret-i beşerin fevkindedir."

"İkinci, mercuh mezhep odur ki, Kur'ân'ın bir sûresine muaraza kudret-i beşer dahilindedir; fakat Cenâb-ı Hak, mucize-i Ahmediye (a.s.m.) olarak men etmiş. Nasıl ki bir adam ayağa kalkabilir; fakat eser-i mucize olarak bir nebî dese ki, 'Sen kalkamayacaksın.' o da kalkamazsa mucize olur."

"Şu mezheb-i mercûha 'Sarfe Mezhebi' denilir. Yani, Cenâb-ı Hak cin ve insi men etmiş ki, Kur'ân'ın bir sûresine mukabele edemesinler. Eğer men etmeseydi, cin ve ins bir sûresine mukabele ederdi. İşte, şu mezhebe göre, 'Bir kelimesine de muaraza edilmez.' diyen ulemanın sözleri hakikattir. Çünkü, madem Cenâb-ı Hak i'câz için onları men etmiş; muarazaya ağızlarını açamazlar. Ağızlarını açsalar da, izn-i İlâhî olmazsa kelimeyi çıkaramazlar."(1) 

Kur’an’ın bir benzerinin yapılamaması hususunda iki farklı görüş, iki farklı ekol oluşmuştur.

Bu görüşten birincisi; Kur’an nazım ve belagat noktasından mucize olduğu için, insanlar onu taklit etmekten ve bir benzerini getirmekten aciz kalıyor diyenlerdir.

Diğer ikinci görüş ise; insanlar imkan ve takat noktasından Kur’an’ın bir benzerini yapmaya güç yetirirler; lakin Allah insanların bu gücünü fiili olarak men ettiği için, benzerini yapmaya yeltenemiyorlar fikridir.

Yani birisi Kur’an’a bir nazire yapacağı zaman Allah onun önüne bir engel çıkarıp o işi yapmasını önlüyor demektir. Üstad Hazretlerinin vermiş olduğu şu örnek bu ikinci görüşü gayet güzel bir şekilde özetliyor:

"Nasıl ki bir adam ayağa kalkabilir; fakat eser-i mucize olarak bir nebi dese ki, 'Sen kalkamayacaksın.' o da kalkamazsa mucize olur."

Aynı şekilde insanlar Kur’an gibi bir kitap yazmaya muktedirler; ama mucize eseri olarak bu iktidarlarını kullanamıyorlar. Bu mezhebe göre değil bir kitabı yazmak, Kur’an’ın bir kelimesini bile taklit edemezler, zira Allah’ın kudreti buna izin vermez.

Bu ikinci ekolün mucize anlayışı; ayın ikiye bölünmesi mucizesi gibi hissi bir mucize anlayışıdır.

(1) bk. Mektubat, On Dokuzuncu Mektup.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...