Block title
Block content

İktisat Risalesi'nde zaruri ihtiyaçlar yemek, giymek ve barınmak olarak geçiyor. Sair şeyler de hacat-ı gayri zaruriye olarak nitelendiriliyor. Otomobil, telefon, halı gibi ev eşyalarının durumu nedir? Nur Talebesi bu düsturları nasıl anlayıp yaşamalı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Üstad Hazretlerinin bu husustaki genel tespitleri şu şekildedir:

 "Böyle zamanda tereffühte izn-i şer'î bizi muhtar bırakmaz. Lezâiz çağırdıkça 'Sanki yedim.' demeli. 'Sanki yedim.'" düstur eden, bir mescidi yemedi."(1)

İnsan, dünya lezzetleri çağırdıkça, "Sanki yedim." demeli. Yemeyip, o masrafları tasarruf ederek hayırlı işlerde istihdam etmeyi prensip yapmalıdır. Nitekim birisi bu prensip ile bir mescit inşa etmiştir. Lezzetler gelip geçicidir, lakin hayırlı işler kalıcıdır. 

"Şimdi ise ekseri açlığa düştü kaldı. Telezzüze ihtiyar izn-i şer'î kalmadı."

İnsanların çoğunluğu açlık ve sefalet içinde iken, az bir kısım zenginin lüks ve israf içinde yaşaması caiz olmaz. Yani böyle bir durum içinde lezzet takip etmek İslam açısından caiz değildir.

"Sevâd-ı âzam, hem ekseriyet-i mâsumun maişeti basittir. Tagaddî besâtetiyle onlara tâbi olmak, bin kere müreccahtır, ekalliyet-i müsrife, ya bir kısım sefiye tagaddîde tereffüh noktasında benzemek."(2)

Sevad- Azam, insanların çoğunluğunun genel yaşam standardı demektir. Yani insanların ekseriyetinin hayat standardı nasılsa, bizim de bu standart içinde yaşamamız tavsiye ediliyor. İnsanların hayat standardı zayıfken, yani fakirken, bizim lüks ve israf boyutunda yaşamamız doğru ve caiz olmaz. Ama insanların genel durumu çok iyi bir standarda ulaşmış ise, o zaman lezzetleri takip etmekte bir sakınca olmaz.

İnsanın helalden kazanıp, helale harcaması ve mali ibadetlerini yerine getirmesi, lüks yaşamasına ve toplumun genel standardının üzerine çıkmasına ruhsat vermez.

Özet olarak, insanların genel geçim standardına uymak gerekiyor. Bu standart her topluma ve örfe göre değiştiği için, bir rakam telaffuz etmek mümkün değildir.

Otomobil, çamaşır makinesi, buzdolabı, telefon, halı gibi şeyler, günümüzün geçim standardı haline geldiği için, bunları almak israf kapsamına girmez. Lakin fiyatı makul duran bir halı varken, gidip astronomik rakamlarla halı almak israf kapsamına girer. Burada ölçü, bütçemizi sarsmayacak, bizi sıkıntı ve harama teşvik etmeyecek rakamlarla eşya almak olmalıdır.

Eski zaman ve dönemleri kıyas ederek, günümüzün temel gereksinimlerini israf saymak veya karşı çıkmak pek gerçekçi ve makul bir yaklaşım tarzı değildir. İsrafın bu kısmı göreceli olup, her zaman ve her mekana göre farklılık arz edebilir. Lakin lüks ve astronomik yaşam biçimi her zaman ve dönemde israftır, bunu tevil ve tabir etmek kabil değildir.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Lemeât.
(2) bk. age.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...