Block title
Block content

"İlm-i muhitten in’ikâs eden kader, herşeyde esmâ-i nuriyeden bir hisse tersim etmiştir... Herşeyin vücudu 'Kün' emriyle bağlı olduğu gibi, bütün eşyanın icad ve sonradan ihyâları, bir nefs-i vahidenin icad ve ihyâsı gibidir..." izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

“Üçüncüsü: İlm-i muhitten in'ikas eden kader, her şeyde esmâ-i nuriyeden bir hisse tersim etmiştir.”

Kader; Cenâb-ı Hakk’ın ezelden ebede her şeyi,  ilminde takdir etmesidir. Her şeyde kaderin sayılamayacak kadar çok delilleri vardır.

Dördüncüsü:
اِنمَّاَ اَمْرُهُ اِذَا اَرَادَ شَيْئًا                        
 اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ                       
* مَا خَلْقُكُمْ وَلاَ بَعْثُكُمْ اِلاَّ كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ                       
Bu âyetlerin sarahatine göre, her şeyin vücûdu  “Kün” emriyle bağlı olduğu gibi; bütün eşyanın îcâd ve sonradan ihyaları, bir nefs-i vâhidenin îcâd ve ihyası gibidir. Demek îcâd Cenâb-ı Hakk'a isnad edilirse, bu kadar rahat ve kolay olur.

Kün emrini,  Allah’ın irade ettiği şeyin süratle vücûda gelmesi şeklinde tarif ediyorlar. Yâni, bir şeyin irade edilmesi sanki ona ol emri verilmesi gibidir. Bunun çok küçük bir misâli insanın işlerinde de kendini gösteriyor. Elimizi kaldırmayı irade etmemizle birlikte sanki ona “kalk” emri vermiş oluruz; elimiz de hemen yukarı kalkar.

İlâhî icraatların hepsinde Allah’ın takdiri ve iradesi görülür. Bu takdir, bazı şeylerin bir anda olması şeklinde görülür; ruhun yaratılması gibi. Bazılarının ise kademeli olarak yaratılması şeklinde tecelli eder; bedenin yaratılması gibi. Birincisine ibda, ikincisine inşa deniliyor.

Okuduğumuz bir tesbihten melek yaratılması ibdaya örnek olabilir. Allah’ın irade etmesiyle birlikte melek hemen vücûda gelir, yâni “ol” emrini alır ve olur.

Suyun, toprağın ve diğer unsurların bir çiçek olmasında da yine “ol” emri söz konusudur. Allah bu unsurlara sanki “çiçek ol” emri vermiş ve onlar çiçek olmuşlardı.

Elimizi kaldırma örneğinde, elimiz kalkmayı kendisi irade etmediği gibi, bu unsurlar da çiçek olmayı kendileri irade etmiş değillerdir. O halde bu oluş, “kün” emriyle gerçekleşmiştir.

Nur Külliyatında eşyanın, yaratıldıklarında “daire-i ilimden daire-i kudrete” geçtikleri nazara verilir. Yâni, eşya yaratılmadan önce de Allah’ın ilminde mevcuttur, Allah’ın irade etmesiyle kudret dairesine geçerler ve kendilerini gözlere gösterirler. İşte bu geçişler hep “kün” emriyle gerçekleşir. Buna göre, “kün” emri yok olan bir şeye değil, ilim dairesindeki eşyaya verilmekte ve eşya bu emirle derhal kudret dairesine geçmektedir.

“Amma esbaba veya eşyanın  kendilerine isnad edildiği zaman,  bütün ukalânın ve eblehlerin  hükümlerinden neş'et eden  muhalatı kabul etmeleri lâzım gelir.”

Meselâ, bir meyveyi yiyoruz, bir süre sonra ondan hücreler yaratılıyor. Hücrenin kendi kendine olduğunu iddia edenler, o hücrenin henüz yaratılmadan kendisine  “ol” emri verdiğini kabullenmiş oluyorlar.

Hücrenin yaratılmasını sebeplere, yâni o meyvenin özelliklerine, insanın onu çiğneyip yutmasına, midenin onu yoğurmasına verenler de  hücreye “ol” emrini bu sebeplerin verdiğini iddia etmiş olurlar.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...