Block title
Block content

İlm-i sarfta malûmdur ki, câmidlerden ism-i fâil gibi sıfatlar yapılamaz. Ancak kisbî, nisbî, itibarî olan mânâ-yı masdarîden yapılabilir. Öyleyse, ölümün halkı katl değildir. Cümlesini açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Meselâ darp ve katle terettüp eden elem ve ölüm gibi “hâsıl-ı bilmasdar” ile tabir edilen şey, mahlûk ve sabit olmakla beraber, câmiddir. İlm-i sarfta malûmdur ki, câmidlerden ism-i fâil gibi sıfatlar yapılamaz.

Vurmaya ve öldürmeye  bağlı olan, acı ve ölüm gibi neticeler  masdar (işe ve fiile sebep olmak demektir.) değil, masdardan hasıl olan fiil ve ameldir. Bu, acı ve ölüm mahluk ve yaratılmış olmakla beraber, cansız ve şuursuz şeylerdir. Acı ve ölüm, fiil ve amel olmasından dolayı, yaratıcısı Allah’tır. Gramer ilminde, cansız ve şuursuz şeylerden fail olmaz. Yani acı, adamı acıttı ,ölüm adamı öldürdü denilmez. Adamın canını ancak şuurlu ve irade sahibi birisi acıtabilir, ya da öldürebilir. Yani Ahmet adamı öldürdü, denilir. Burada ince bir nokta da öldürmek fiilini yaratan Allah’tır. İsteyip, talep eden ise Ahmet’tir. Ahmet öldürmeyi talep etti, Allah da yarattı. O zaman fail Ahmet olur, fiili yaratan ise Allah.

Ancak kisbî, nisbî, itibarî olan mânâ-yı masdarîden yapılabilir. Öyleyse, ölümün halkı katl değildir.

Burada kisbi, nispi, ve itibariden kast edilen şey;  insanın iradesidir. Zira insanın iradesinin esası olan meyelan  mahluk ve mevcut sınıfından değildir. Şayet mahluk ve mevcut sınıfından olmuş  olsa idi, cebir lazım gelirdi. Yani insan iradesi özgür olarak seçme işini yapamayacaktı. Bu yüzden insan iradesinin özü olan meyalan, Allah’ın kudret sıfatının tecelli ve taallukunun kapsamında değildir. Böyle olunca, insan iradesi cebir şaibesinden masun olarak işin ve fiilerin aslını değil, vasfını seçebiliyor.Yani öldürmek fiilini isteyip, sahip olan insan iradesidir  Bu fiili yaratan ise Allah’tır. Öyle ise öldürmek fiilini Allah’ın yaratması katillik değildir. Yani katillik vasfı, fiili yaratan Allah’a değil, fiili talep eden insana aittir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...