Block title
Block content

"İnsan rızka çok müptelâ olduğu için, rızka çalışmak bahanesi, ubudiyete mâni tevehhüm edip kendine bir özür bulmamak için, âyet-i kerime diyor..." İzah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İKİNCİ VECİH: İnsan rızka çok müptelâ olduğu için, rızka çalışmak bahanesi, ubudiyete mâni tevehhüm edip kendine bir özür bulmamak için, âyet-i kerime diyor ki:"

"Siz ubudiyet için halk olunmuşsunuz. Netice-i hilkatiniz ubudiyettir. Rızka çalışmak, emr-i İlâhî noktasında bir nevi ubudiyettir. Benim mahlûkatım ve rızıklarını deruhte ettiğim nefisleriniz ve iyâliniz ve hayvânâtınızın rızkını tedarik etmek, adeta bana ait rızık ve it'âmı ihzar etmek için yaratılmamışsınız. Çünkü Rezzak benim. Sizin müteallikatınız olan ibâdımın rızkını Ben veriyorum. Siz bunu bahane edip ubudiyeti terk etmeyiniz."

"Eğer bu mânâ olmazsa, Cenâb-ı Hakka rızık vermek ve it'âm etmek muhâliyeti bedihî ve malûm olduğundan, ilâm-ı malûm kabilinden olur. İlm-i belâgatte bir kaide-i mukarreredir ki, bir kelâmın mânâsı malûm ve bedihî ise, o mânâ murad değil, onun bir lâzımı, bir tâbii muraddır. Meselâ, sen birisine desen 'Sen hafızsın.' o malûmunu ilâm kabilinden olur. Demek maksud mânâsı budur ki, 'Ben senin hafız olduğunu biliyorum.' Bildiğimi bilmediği için ona bildiriyorum."

"İşte, bu kaideye binaen, âyet, Cenâb-ı Hakka rızık vermeyi ve it'âm etmeyi nefyetmekten kinaye olan mânâ şudur: 'Bana ait olup ve rızıklarını taahhüt ettiğim mahlûkatıma rızık yetiştirmek için halk olunmamışsınız. Belki asıl vazifeniz ubudiyettir. Evâmirime göre rızka çabalamak da bir nevi ibadettir.' "(1) 

Bu ayetin zahiri manası; bilineni tekrar kabilinden olduğu için, belagat kurallarına uygun düşmüyor. O zaman bu ayetten murat edilen mana; zahiri manası değil, başka bir manadır. İşte Üstad Hazretleri ayetin zahirinde kast edilen mananın; Allah’ın rızık ve doyurulmaktan münezzeh ve mukaddes olduğu manası değil, zira bu çok bedihi ve açık bir meseledir ki; bilineni tekrar kabilindendir, demek maksat ve mana başkadır deyip, muhtemel manaları izah ediyor.

Bu muhtemel manalardan birisi de; insanın rızık peşinde koşmak için değil, ibadet için yaratıldığını, bu yüzden Allah’a ait olan rızık verme işini, insanın üstüne almasının çok yanlış ve çirkin olduğu ihtar ediliyor.

Allah bu ayette zahiri manayı değil, şu manayı vurguluyor:

"Bana ait olup ve rızıklarını garanti ettiğim mahlûkatıma rızık yetiştirmek için yaratılmamışsınız. Sizin asıl vazifeniz kulluk ve ibadettir. Kulluk ve ibadeti aksatmadan rızka çabalamak da bir çeşit ibadettir."

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Sekizinci Lem'a.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...