İnsan, varlığını sorgulayabilir mi? Yani "Allah bana mı sormuş beni bu dünyaya gönderirken, ben gelmek istemedim..." şeklindeki ifadelere nasıl cevap verilebilir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İmam Gazzali zulmü; "bir başkasının mülkünde haksız yere tasarrufta bulunmak" şeklinde tarif ediyor. Demek kişinin kendi mülkünde tedbir ve tasarrufu zulüm değildir. Her şey Allah’ın mülküdür, O da mülkünde dilediği gibi tedbir ve tasarruf eder. Öyle ise Allah’ın mülkünden olan insanın itiraz ve şikâyete hakkı yoktur.

Diğer bir husus; yokluk ve hiçlik mahz-ı şerdir; yani tam bir çirkinlik ve karanlıktır. Varlık ise mahz-ı hayırdır; yani sırf hayırdır ve en büyük nimettir. Öyle ise Allah’tan yokluk ve hiçlik istemek mümkün değildir. Allah’ın bütün isim ve sıfatları varlığı ve hayrı icabeder. İnsanın "Ben neden yoklukta kalmadım da hayır olan varlık sahasına çıkartıldım?.." demesi, akıl ve mantıkla asla bağdaşmaz.

Allah’ın insanı yaratması değil, onu imtihana tâbi tutması mes’uliyeti gerektiriyor. Öyle ise neden insan olarak yaratıldım yerine, "Neden imtihana tâbi tutuldum?" demek daha mânalı bir sual olacaktır. Zira varlığın ve insanlığın hiçbir kötü ve şer tarafı yoktur. Kötülük ve şer yaratılışta değil, insanın iradesini kötüye ve şerre kullanmasındadır. Öyle ise “neden kötülük ve şerre müsaade edildi” demek yerine, “neden ben kötülüğü ve şerri seçtim” diye kendimizi murakabe etmeliyiz.

İnsan bilmediği ve gücünün yetmediği şeyden mes’ul olmayacak, irade ve tercihinden dolayı mes’ul olacaktır. Demek ne kadar çok itiraz ve şikâyet etsek de, düğüm insanın iradesinde çözülüyor. Çözümü insanda olan bir şeyi Allah’a havale edip, bundan sızlanıp şikâyet etmek pek de makul ve gerçekçi bir yaklaşım değildir.

Henüz var olmamış birisine, "Sen varlık sahasına çıkmak istiyor musun?" diye bir sual sorulmaz. Varlık nimeti ancak Allah’ın irade ve tercihi ile olabilecek bir nimettir. Bu bakımdan, insanın; "Neden bana sorulmadan yaratıldım?" demeye hakkı yoktur. Hak ancak varlık ile meydana çıkan bir mefhumdur. İnsanın varlığını sorgulaması, ortada henüz bina yokken, “neden oturma odam yapılmadı” demek gibi bir mantıksızlıktır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...