Block title
Block content

İnsanda bulunan iki cihetten biri “îcad, vücûd, hayır, müspet ve fiil” ciheti, diğeri ise “tahrip, adem, şer, nefy ve infial” ciheti olarak nazara veriliyor. Bunları açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İcad; var etmek, vücûd ise varlık demektir. Yakın mâna taşırlar; yazmak ile yazı gibi. Birincinin zıddı “yok etmek, tahrip etmek”, ikincinin zıddı ise “adem” yâni yokluktur.

Vücûd ile hayır arasında da yakın ilgi vardır, Üstat Hazretleri “vücûdun hayr-ı mahz, ademin ise  şerr-i mahz” olduğunu beyan ediyor. Hayrın zıddı şerdir.

Müsbet, “ispat edilmiş, ortaya konulmuş, yapılmış” mânasına gelir; zıddı menfidir, nefiydir.

Nefiy sürgün etmek, uzaklaştırmak demektir. Boş bir arsada bir bina yaptığımızda ortaya bir eser çıkar; kendini gösterir, ispat eder. Buna göre bina yapmak müsbet bir iştir.  Mevcut bir evi yıktığımızda, onu varlık sahasından sürmüş, ortadan kaldırmış oluruz. Bu ise menfi bir harekettir.

Fiil, iş demektir, infial ise “fiili kabûl etmek, kendisinde bir işin yapılmasına müsait olmak” mânasına gelir. Meselâ, yazı yazmak bir fiildir. Bu fiili suda icra edemeyiz, yâni suya yazı yazamayız. Dolayısıyla su, yazı yazma fiilini kabûl etmemiş olur. Ama bir kâğıda yazı yazarız, kâğıt, infial cihetiyle, kendisinde yazı yazılma fiilini kabûl etmiş olur.

İnsanın fiil ciheti kendi gücü ve kuvvetiyle, şahsî ilmi ve becerisiyle bir şeyler ortaya koyması, bazı eserler yapmasıdır. İnfial ciheti ise onun İlâhî fiillerin icra edilmesine müsait olmasıdır. Meselâ, rızıklandırmak bir İlâhî fiildir. İnsan bu fiili kabûl eder, yâni onda bu iş icra edilir. Ama bir taş  rızıklanmayı kabûl etmez, rızka muhtaç olmadığı için rızıklanması da söz konusu olmaz. İşte infial cihetiyle insan taştan daha ileri gitmiştir.

İnsanda tecelli eden bütün fiilî isimler insanın infial cihetini ifade eder. Tasvir fiiliyle sûret kazanmış, tezyin fiiliyle bezenmiş, ihya fiiliyle hayata kavuşmuş, imate fiiliyle ölümü tatmıştır. Böylece insanda Musavvir, Müzeyyin, Muhyi, Mümit isimleri tecelli etmiştir.

İnsan bu yönüyle çok zengindir, zîrâ mahlûkat içerisinde İlâhî isimlere en büyük ve en câmi ayna insandır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...