"İrade", "meşiet", "kast", "ihtiyar" kavramlarının farklarını izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İrade: Kelime olarak bir şeyi yapmak veya yapmamak için olan iktidar, güç demektir. Cenab-ı Hak irade sıfatı ile muttasıftır ve iradesi ezelîdir. Yaratacağı şeyleri bu irade sıfatı ile kendi hikmeti ile birer veche tahsis buyurur ve onun irade buyurduğu mutlak olur.

Kast: Kelime olarak bir işi bile bile yapmak, isteyerek ve niyet ederek o işe yönelmek demektir. Kast, aslında iradenin o işte tezahür etmesi, belirgin bir hal alması demektir. Bazen irade olur ama belirgin ve aşikar olmaz, ama kast ile irade etmekte belirginlik ve aşikarlık vardır.

Meşiet: Kelime olarak dilemek, irade etmek, arzulamak, talep ve murad etmek gibi manalara geliyor. İrade ile eş anlamlıdır, lakin bazı kelam alimleri icat etmek ve yaratmak manasında geldiğini de söylemişlerdir.

İhtiyar: İrade, ihtiyardan daha geniştir, umumidir. İhtiyar, taraflardan birini diğerine tafdil ile beraber tercihtir. İrade; yalnız tercihtir. Mütekellimler, bazan iradeyi ihtiyar mânasında kullanmışlardır. İradenin zıddı kerâhet; ihtiyarın zıddı icâb ve ıztırardır.

Allah'ın irade sıfatı iki şekilde olur: Tekvinî İrade: Bir şeye taalluk edince hemen vuku bulur. Teşriî irade: Bu, Allah'ın muhabbet ve rızası demektir. Bu manada Allah'ın irade etmiş olduğu şeyin meydana gelmesi vacip değildir.

"Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez." (Bakara, 2/185)

ayeti bu türdendir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

şeref askar

Özet olarak şöyle denilebilir :

Aynı anda bir çok şey istenilebilir. Bu meşiettir. Dünyadaki bütün insanlara imanı, islamı anlatma isteği...

Yalnızca bir kişiye anlatabilmek ve birini seçmek iradedir. (Yani meyl)

Bu meylin /iradenin neticesi olarak fiilin yapılması ihtiyar olur. Yani ihtiyarın üssül esası meyldir yani iradedir. Diger bir deyişle istitaatiyle yani verilmiş olan potansiyel gücüyle fiili yapamaya çalişmasına ihtiyar denir.

Meşiet sınırsız olabilir ama irade ve ihtiyar sınırlıdır yani cüzidir.

Kast ise fiilindeki niyettir. Yani insan, meşietiyle bir şeyi ister ve iradesiyle meyl eder ve ihtiyarıyla yapmaya çalışır. Ama aynı şekilde olmaz yani istediği şekilde yaratılmaz. Mesela dart tahtasında 12 den vurmak ister ama vuramaz. Kaçırır. Bu 12 den vurma niyetine kast diyoruz. Bu da Allah'ın fiili yarattığına delildir.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yükleniyor...