İsim ve sıfatların gölgesinde gitmek aynı mı, izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah’ın Zâti ve Sübûti olan sıfatlarına ne ayni, ne de gayri olan sıfatlar denir. Bunlar hayât, ilim, irâde, kudret, tekvin, sem, basar ve kelâm’dır. Bu sıfatlar kâinatta iş ve icraat gören ve tasarruf ve tecellileri olan hakîki ve etken sıfatlardır. Bu sıfatlar selbi ve gayri sıfatlar gibi mâneviye ve tenzihi sıfatlar değildirler. Allah’ın zâtından başka mâna ve esasları olan, ama ondan da müstakîl ve bağımsız olmayan sıfatlardır. Onun için ne ayn, ne gayr mânasını ifâde eden Allah’ın Zât-ı Akdes’ine zâid ve Onunla kâim sıfatlar denilmiştir. Ne odur, ne de onsuz olabilir demektir.

İsimler, Allah’ın kudret sıfatının muhtelif mevcudattaki muhtelif tecelliyatından ibarettir. Mesela; Allah’ın kudret sıfatı bir çekirdeğin açılmasında tecelli ederken Fettâh nâmını alıyor, bir canlının ölümünde Mûmit ismini alıyor, bir hayat bahşederken Muhyî ismini alıyor, canlılara rızık verirken Rezzâk nâmını alıyor ve hâkeza..

İsimler ile sıfatlar aynı değildirler. İsimler makam ve mertebe bakımından sıfatlardan sonra gelirler ve yukarıda da izah edildiği üzere sıfatlara dayanırlar. Üstad Hazretlerinin şu ibareleri esma-i hüsnanın nihayetsiz olduğunu ve menşeinin ne olduğuna işaret ediyor.

"Sual: Bu fiili isimlerinin kesretle tenevvüü neden meydana geliyor?"

"Cevap: Kudret-i ezeliyenin, kainattaki mevcudatın nevilerine, fertlerine olan nispet ve taallukundan husule gelir." (1)

"İsimlerin gölgesinde gitmek," o ismin mana ve tecellisini görmek ve okumak anlamındadır. Ne kadar da isimler Allah’ın kudret sıfatına dayansa da müstakil olarak mana ve hükümleri başkadır.

Mesela, Muhyi ismi ile Mümit ismi menşe olarak kudrete dayanırlar ama birisinin manası ve hükmü hayat bahşederken diğeri hayatı söndürüyor. Demek menşelerinin bir olması mana ve gölgelerinin de bir olmasını gerektirmiyor.

Şunu diyebiliriz ki isimlerin gölgesinde giden dolayısı ile sıfatların de gölgesinde gitmiş olur, zira her ismin arka planında sıfatlar hükmeder.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Fatiha Sûresi,

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...