Block title
Block content

İsm-i Adl bölümünde "Böyle bir cemâl-i mutlak, böyle bir kubh-u mutlaka, bilbedâhe, müsaade etmez." deniliyor. Sonsuz olan Allah; adaleti yerine getirmeye, kâfirleri cehenneme atmaya mecbur mudur?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Haşa, Allah’ın bir şeye mecbur olması ne dinen ne de mantıken mümkün değildir. Çünkü mecburiyet zayıflığın ve acizliğin bir alameti bir işaretidir. Oysa Allah sonsuz kudret sahibidir ve sonsuz kudretin bir konuda aciz ve zayıf kalması ise mantıken mümkün değildir. O zaman sonsuz olamaz.

Bir şey hem sonsuz kudret sahibi olacak, aynı zamanda aciz ve zayıf olacak; buna mantıkta cem-i zıddeyn denir ki bu muhal bir durumdur. Yani iki zıt sıfatın bir şahısta aynı anda bulunmasını ne akıl kabul eder ne de mantık.

Adalet İlahi bir ahlaktır, ama asla Allah’ın mecbur kaldığı bir sıfat değildir. Şayet adalet sıfatı Allah’a mecbur olmuş olsa idi, o zaman Allah’ın cennet ve cehennemi yaratmaması mümkün olmazdı. Oysa Allah istese cennet ve cehennemi yaratmayabilir. Yani ahireti yaratıp yaratmamak Allah için müsavi iki tercih iki eşit imkândan ibarettir.

"İ'lem eyyühe'l-aziz! Bütün kâinatı ihata eden bir nurdan hiçbir şey gizlenmez. Ve gayr-ı mütenahi bir daire-i kudretten birşey hariç kalamaz. Ve illâ, gayr-ı mütenahinin tenâhisi lâzım gelir."(1)

Allah’ın kudreti ya sonsuzdur ya sonludur, aklen ve mantıken bunun ortası yoktur. Bu önerme akli ve mantıki bir önermedir. Zira sonlu olan bir kudret aynı zamanda sonsuz olamayacağı gibi, sonsuz bir kudret de aynı zamanda sonlu olamaz. Şayet bir kudret bir yerde durup orayı yapamayacağı anlaşılır ise, zaten onun sonsuz kudret olmadığı sabit olur. Mantıkta "iki zıt bir arada olamaz" hükmü kati bir hükümdür. Öyle ise Allah ya sonsuzdur ya da sonludur. Sonlu olsa sonluları icat edemez, zira kendi de sonlu olduğu için yaratmaya kadir değil mahaldir; yani kendi de -haşa- yaratılmaya muhtaçtır.

Şayet Allah sonlu ise ona zaten İlah diyemeyiz. Zira ilah sonsuzluğu temsil eden zaruri bir hükümdür. En nihayetinde akıl ve mantık sonsuz ve ezeli olan bir varlığı kabul etmek durumundadır. Zira mümkün mümküne illet olamaz. Yani varlık sahasına çıkmamış bir şey başka bir şeyin varlık sahasına çıkmasına yardımcı ve sebep olamaz. Demek ezelde var ve sabit olan ezeli ve sonsuz bir İlah bulunmak aklen zaruridir.

Malum aklen ve mantıken zaruri olan bir varlık levazımı ile sabit olur, yani İlah’ı ilah yapan ilahi ve ezeli sıfatlarıdır. İlahi sıfatların arizi hallere konu olması ise imkânsızdır. Öyle ise Allah sonsuz kudret sahibidir ve yaratamayacağı hiçbir şey yoktur. Bu kâinat olsa da olmasa da aklın ve mantığın kabul etmesi gerektiği zaruri bir hüküm ve önermedir.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Şule'nin Zeyli.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Nükte | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1175 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...