Block title
Block content

"İşte memuriyet filcümle ve askerlik bilcümle bizde olduğu için, servetimizi israf eline verip neslimizi etrafa saçıp zayi' ettik. Eğer öyle gitse idi, biz de elden giderdik. İşte onların asker olması, zarurete yakın bir maslahat-ı mürseledir..." İzah?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Osmanlı döneminde gayri müslimlerin asker ve memur olup olmaması tartışılmış ve bunun dini açıdan durumu alimler tarafından değerlendirilmiştir. Üstad Hazretleri bu paragrafta konu hakkında fikrini beyan ediyor ve gayri müslimlerin de asker ve memur olmaları gerektiğini savunuyor.

Osmanlının en büyük yanlışlarından birisi, Müslümanları askerlik ve memurluk sahasında istihdam edip ticaret, sanat ve sanayi alanlarını ihmal ile gayri müslimlere bırakmıştır. Haliyle onlar zengin ve güçlü olurlarken, müslim teba  memur ve askerlik gibi hizmet sahasında telef olmuşlar ve savaşların çokluğu yüzünden bitap düşüp yeterli gelişim ve terakki  ivmesini sağlayamamışlar.

“İşte memuriyet filcümle ve askerlik bilcümle bizde olduğu için, servetimizi israf eline verip neslimizi etrafa saçıp zayi' ettik.”(1)

cümlesi bu inceliğe işaret ediyor.

“İşte onların asker olması, zarurete yakın bir maslahat-ı mürseledir. Hem de mecburuz. Mesalih-i mürsele ise, İmam-ı Mâlik mezhebinde bir illet-i şer'iye olabilir.”(2)

Bu cümlede ise, işin hukuki ve fıkhi boyutu ele alınıyor. Yani gayri müslimlerin İslam devletinde askerlik ve memurluk yapmalarının İslam hukuku açısından caiz olduğu izah ediliyor.  

Maslahat-ı Mürsele; şeriat tarafından ne itibar ve ne de iptal ve ilga edildiği malum olmayan bir meselenin, maslahat üzere fakihler tarafından hükümlendirilmesi ve gerekli görülme haline deniyor ki, şeriatın bir delili olarak kabul edilmiştir.

Maliki mezhebi, şeriatın fikir beyan etmediği ve insanlığa da faydası zaruri olan bir durumu, dinin vecibesi gibi görüyor ve bunu İslami açıdan yasalaştırıyor. Gayri müslimlerin asker ve memur olma konusunda açık bir şer’i hükmün olmaması ve onların askerlik ve memurluğunun zaruri bir maslahat olması, onların asker ve memur olmasını hem gerekli hem de caiz yapar, denilmek isteniyor.

(1) bk. Münazarat, Sualler ve Cevaplar.

(2) bk. age.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...