Block title
Block content

Kainatta bittecrübe her şeyin bir nokta-i kemali vardır. Bu meyil, ihtiyaç, incizabın sırlarını insanlar için de düşünebilir miyiz? Mesela, insana yaratılışını anlama ve ona göre yaşama meyli mi verilmiştir? Buradaki sözü geçen "mahiyet-i eşya" nedir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Altıncı temsil: İtaat sırrını gösterir. Meselâ, bir kumandan, 'Arş' emriyle bir neferi tahrik ettiği gibi, aynı emirle bir orduyu tahrik eder."

"Meselâ, bir kumandan arş emriyle bir neferi tahrik, bir orduyu tahrik eder. İşte itaat sırrı. Zira her şeyin bir nokta-i kemali ve o noktaya bir meyli var. Muzaaf meyil ihtiyaç, muzaaf ihtiyaç aşk, muzaaf aşk incizaptır. Mâhiyât-ı mümkinatın mutlak kemali, mutlak vücuttur. Hususî kemali, istidadatını bilfiile çıkaran has vücuttur. Bütün kâinatın kün emrine itaati, bir zerre neferin itaati gibidir. Kün emr-i ezelîsine mümkinin itaat ve imtisalinde, meyil ve ihtiyaç ve şevk ve incizap mümteziç, mündemiçtir."(1)  

Allah’ın ezeli yaratma komutu olan “kün fe yükün” yani "ol de oluverir" emrine bütün mümkinat  ve mahlukat iştiyak ve aşk derecesinde muti ve itaate hazır bir vaziyette ve mahiyettedir.

Cenab-ı Hak, kainatta, zerrelerden ta gezegenlere kadar her şeye bir mükemmellik hedefi koymuştur. Yani varacağı en son ve en mükemmel bir nokta tayin etmiştir. Bu mükemmel noktaya gitmek için her şeyin mahiyetine bir meyil yaratmış.

Meylin muzaaf hali, yani meylin iki kat artması, ihtiyaç haline dönüşür. Artık o mükemmel noktaya ulaşmak, ihtiyaç oldu.

Muzaaf ihtiyaç, yani ihtiyacın iki katı ise, iştiyak halini alır ve kemal noktaya gitmek iştiyak haline dönüşmüş olur.

İştiyakın iki katı olan incizap, yani bir şeye artık koşmak ve koşturulmak derecesi, o mükemmel noktanın çekim alanına girmiş demektir. Artık, o kemal noktası seni kendine çeker. Eşyadaki bu incizap, iştiyak, ihtiyaç ve meyil artık Allah’ın, uyulması gereken fıtri emirleri gibi eşyanın kemal hedefine gitmesinde bir plan ve program hükmüne geçerler.

Varlık sahasına çıkmamış şeylerin mutlak mükemmel hedefi, öncelikle varlık sahasına çıkmaktır. Varlık sahasına çıkmış olan eşyanın kemal noktası ise, kendine özel kabiliyet ve istidatları kuvveden ve potansiyelden fiile ve pratiğe çıkarmaktır. İşte Allah’ın irade sıfatından gelen mahlukattaki bu meyil, ihtiyaç, iştiyak ve incizap, mahlukatın Allah’a itaat etmesinde bir tetikleyici, bir teşvikçi oluyor. O zaman, bir askerin hareketi için verilen emir, bütün bir ordunun hareketi içinde yeterli oluyor. Bütün kainatın "ol" emriyle vücut bulması ile bir zerrenin vücut bulması kudret nazarında eşit oluyor.

Bu "ol" emrine itaat noktasında kainatta olan meyil, ihtiyaç, iştiyak ve incizap da programın bir parçası oluyor. Tabiri caiz ise, Allah’ın emrine  itaat etmekte  kolaylık sağlıyor. Malum, şevk ve aşk derecesinde bir işe sarılmak ile, zorlamakla  ve gönülsüz bir şekilde iş yapmak arasında çok fark vardır. Allah kereminden bütün kainata, yapacağı vazifede bir iştiyak ve incizap vermiştir. Onun için her şey ve her mahluk vazifesinde bir lezzet buluyor.

Aynı mana daha geniş ve daha kemal bir şekilde insanda da mevcuttur. Zira insan mahiyet olarak hem hayatlı, hem ruhlu, hem şuurlu, hem de insaniyet değerine sahip olduğu için, yukarıda zikredilen incizap ve iştiyak insanda daha kamil ve daha geniş bir surette tezahür eder. 

(1) bk. Sünuhat, Kur'an'da Mübalağa, Mücazefe Yoktur.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Maksat, Üçüncü Esas | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2957 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...