"Kâinatta serbeser sırr-ı tesanüd müstetir, hem münteşir. Hem cevânibde tecavüb, hem teavün gösterir." Bu cümleyi açıklar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Kâinatta serbeser sırr-ı tesanüd müstetir, hem münteşir. Hem cevânibde tecavüb, hem teavün gösterir."

"Ki yalnız bir kudret-i âlemşümuldür yaptırır, zerreyi her nisbetiyle halk edip yerleştirir..."(1)

Teavün: Kelime olarak yardımlaşma demektir. Kainatın bütün unsur ve parçaları arasındaki şiddetli münasebet ve ilişkiye kinaye olan bir kelimedir. Havanın toprağa yağmur, toprağın havaya buhar vermesi bir çeşit yardımlaşmadır. Güneşin toprakta yağmuru buharlaştırması da güneşin bu yardımlaşmadaki katkısı ve yardımıdır. Kainatın her bir cüzünde bu münasebet vardır.

Tesanüd: Kelime olarak dayanışma içinde olmak demektir. Kainatın en küçük parçasından en büyük galaksilerine kadar her şey arasında bir dayanışma ve yardımlaşma manası hükmediyor. Kainatın bir ucundaki bir küre ile diğer ucundaki küre arasında, bizim idrakinden aciz kaldığımız gizli ve ince dayanışma ilişkileri mevcuttur.

Dayanışma, yardımlaşmaya nispetle biraz daha geniş bir halkadır. Hava ile toprak arasındaki münasebet biraz dar bir halka iken, kainatın iki zıt uçları daha geniş bir halkadır. Dayanışma bu genişliğe işaret ediyor.

Teanuk: Kelime olarak kucaklaşmak ve kenetleşmek manasına gelir. Teavün ve tesanüdün biraz daha ileri mertebesini ifade eder. Yani kainat ve unsurları arasında öyle şiddetli bir ilişki ve münasebet var ki, âdeta birbirlerine kenetlenmiş ve kucaklaşmış gibidirler. Bu durum kainatı âdeta parçalanması ve bölünmesi imkansız bir bütün haline sokuyor. Kainat ile bir parçası arasında bütünlük ilişkisi kuruyor.

Tecavüb: Kelime olarak cevaplaşmak, haberleşmek manasına gelir. Cevaplaşmada konuşmak ve dertleşmek manası hükmeder ki, bu, parçalar arasında bütünlük manasının en son ve kamil manasıdır. Yani kainat ve parçaları âdeta ana ile evlat gibi birbirleri ile konuşup dertleşiyorlar demektir. Diğer tabirlerin en mükemmel noktasıdır. Güneş ile toprak konuşacak derecede birbirleri ile şiddetli münasebet içindeler demektir. Kalp ile beyin arasındaki sinirler ve damarlar âdeta cisimleşmiş bir hitaplaşma ve cevaplaşıp konuşma gibidir. Daha buna benzer sınırsız misaller vardır. Bugün fen ilimleri bu manayı daha da netleştirip somutlaştırmıştır.

İşte, yukarıda ifade edilen müstetir tesanüd, yani gizli dayanışma ve bunun münteşir olması, yani her yeri kuşatması ve kaplaması bu manayadır. Tesanüdün müstetir olması, herkesin aklı ile onu tam görememesinden dolayıdır. Herkes kainat ve içindekilerin mükemmel dayanışmasını ve yaygınlığını kemali ile göremediği için nazarlarda gizli kalıyor.

(1) bk. Sözler, Lemeat.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Yorumlar

Ziyaretçi (doğrulanmadı)
bu kelimelerin manasını defalarca okumuştum ama aralarında bu kadar ince nükteler olduğunu fark edememiştim ve manaların alem-i asğar ve ekbere tatbiki çok orjinal teşekkür ederim elhamdülillah
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...