Block title
Block content

"Kâinattaki nizam-ı hikmet-i İlâhiyenin medarlarından olan iktisat,.." Bu cümlenin izahını, "iktisadın medar olması" ile birlikte izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah, kainatta tasarruf ederken, hem kudretini, hem mükemmel sıfatlarını göstermek için, az bir şeyin eli ile çok şeyleri verdirir; bir sayfaya, kitabı sığdırıyor. Tek bir şeye yüzlerce vazife takar.

Mesela, bir karaciğere, -tıbbın beyanı ile- dört yüz vazife takar. Bir ağaç ile tonlarca meyve verdirir. Yüz gramlık göze, ciltlerle yazılsa bitmeyen ilim ve hikmet takar.

Şayet bunları tersi ile yapsa idi, yani bir karaciğer yerine, dört yüz vazife için ayrı ayrı karaciğer veya farklı organlar yaratsaydı, her meyve için bir ağaç yaratsa idi, bahçeden üç beş kilo meyve yemek için, sayısız ağaçlar dikmek gerekecekti.

İşte, kainatta hiçbir şey eşit yaratılmamış. Her vazifeyi görecek ayrı ayrı şeyler yerine, çok vazifeleri görecek bir şey yaratmış.

İnsanlıkta da durum aynıdır. İnsanın bir ferdini, Allah öyle bir donatmış ki, sair türlere bedel yaratmış. Allah, insana çok hissiyat ve cihazlar vermiş ve duygularına sınır koymamış ki, çok makam ve mertebeleri elde edebilsin ve kainatın halifesi ve neticesi olduğunu gösterebilsin. Yani, Allah, bir insan ile çok mahsulat kaldırsın ve çok maksatları tahakkuk ettirsin. Bu yüzden insanı kayıt altına alıp, sınırsız duygularını susturmak imkansızdır.

Yukarıda yapmış olduğumuz tahlilden de anlaşılacağı üzere, Allah kainatın nizamı ve düzeni içinde en kısa ve öz olan ile en uzun ve teferruatlı neticeleri almayı adet edinmiştir.

İktisat, burada az şeyle çok şey elde etme, kısa yol ile uzun mesafe kat etme ve öz ile çok maddeler elde etme anlamındadır. Uzun bir sefere giderken, mümkün mertebe kıymette ağır, yükte hafif olan şeyleri alırız.

Aynı şekilde kainatın nizam ve sistemine dikkat ile bakıldığında, iktisat manasının hükmettiğini görürüz. Kainatın nizamında  israf ve gereksiz masraflardan kaçınıldığını, en kestirme ve en kısa yollar ile en iyi neticeler alındığını görürüz. Bin ağaçtan bir ton mahsul almak yerine, bir ağaçtan bir ton mahsul almak âdeti kainat nizamının temelinde iktisat kanununun hükmettiğine bir işaret, bir delalettir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

ERGİNARDAHANİ
Allah razı olsun çok doyurucu bi açıklama
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...