Block title
Block content

"Kelâmın hayatlanması ve neşvüneması, mânâların tecessümüyle ve cemâdâta nefh-i ruh etmekle bir mükâleme ve mubâhaseyi içlerine atmaktır..." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Kelâmın hayatlanması ve neşvüneması, mânâların tecessümüyle ve cemadata nefh-i ruh etmekle bir mükâleme ve mubahaseyi içlerine atmaktır. Şöyle:"
 "'Deveran' ile tabir olunan, vücutta ve ademde iki şeyin mukarenetiyle biri ötekisine illet ve me'haz ve menşe zannolunması olan itikad-ı örfî  üzerine müesses olan mağlâta-i vehmiye üstüne mebnî olan, kuvve-i hayalden neş'et eden sihr-i beyanıyla, sehhar gibi cemadatı hayatlandırır, birbiriyle söyletir. İçlerine ya adaveti veya muhabbeti atar. Hem de mânâları tecessüm ettirir, hayat verir, içinde hararet-i gariziyeyi derc eder."(1)

Sözün kuvvetli ve etkili olabilmesi; ancak mananın belirgin ve cansız olan söze hayat ve kuvvet vermesi ile mümkündür. Yani mana ile lafız arasındaki ilişki, ruh ile ceset arasındaki ilişki gibi olmalıdır. Ruh nasıl cesede hayat ve kuvvet veriyor ise, ruh mesabesinde olan mana da ceset mesabesinde olan lafza öyle hayat ve kuvvet vermelidir. Mana silik ve sönük, lafız süslü ve manzum olsa, o cümle ya da söz pek bir şey ifade etmez. Esas olan mananın canlı ve kuvvetli lafzında buna münasip olmasıdır. Batı edebiyatında durum bilakistir. Yani lafız şatafatlı ve gösterişli; ama mana kuvvetsiz ve sönüktür.

Hülasa; sözü tesirli ve güzel kılan, içinde bir mana ve hakikatin bulunması ve belirgin bir şekilde kendini hissettirmesidir. Mana ve hakikat yok ise, söz; kuru tantanadan ibarettir.

(1) bk. Mukakemat, İkinci Makale (Unsuru'l-Belagat), İkinci Mesele

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...