Block title
Block content

"Kesretin mebdei vahdettir, müntehâsı da vahdettir. Bu bir düstur-u fıtrattır." Buranın izahını misallerle yapar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hayatı varsa, ruhu da vardır. İnsan-ı ekber olan âlem, tazammun ettiği manzume-i kâinat o derece hassasiyet ve âsâr-ı hayat gösteriyor ki, bir cesetteki âzâ, eczâ, zerrat, izhar ettikleri tesanüd, tecazüb, teavünden daha ziyade muntazam, muttarid, mükemmel âsârı gösteriyor. Acaba âlem insan kadar küçülse, yıldızları zerrat ve cevahir-i fert hükmüne geçse, o da bir hayvan-ı zîşuur olmayacak mıdır?"

"Şu âyet dehşetli bir sırrı telvih eder. Kesretin mebdei vahdettir, müntehâsı da vahdettir. Bu bir düstur-u fıtrattır."

"Kudret-i ezeliyenin feyz-i tecellîsî ve eser-i ibdâı olan kâinattaki kuvvetten umum zerrata, herbir zerreye birer zerre-i câzibe halk ve ihsan ederek ve ondan kâinatın rabıtası olan müttehid, müstakil, muhassal cazibe-i umumiyeyi inşa ve icad etmiştir. Nasıl ki, zerratta reşahat-ı kuvvet olan cazibelerin muhassalası bir cazibe-i umumiye vardır. O da kuvvetin ziyasıdır. İzabesinden neş'et eden bir istihale-i lâtifesidir."(1) 

Ağacın kökü birdir, sonucu olan meyvede birdir. Ağacın gövdesi, dal ve yaprakları başlangıçta kökte birleşikti, sonunda da meyve de birleşiyor. Ağacın ortada kesret ve dağınık olması bu birlikleri bozmuyor. Tam aksine mükemmel bir intizam ve ahenk temin ediyor. Ağacın bu birlik ve ahengini temin eden kanun-u İlahi, bu ağaca bir ruh hükmünde oluyor.

İnsanın cesedi ile birlikte nasıl bir ruhu varsa, alemin cisminin yanında da cismini tanzim ve tedbir edecek bir ruhu vardır. Buna delil alemdeki cismani unsurlar arasında görünen mükemmel bir dayanışma, yardımlaşma ve cevaplaşma fiilleridir. Nasıl insanın ruhu ceset içindeki aza ve cihazlar arasında koordine sağlayıp her bir azayı diğerine yardımcı ve dayanakçı yapıyor ise, aynı şekilde alem denilen büyük insanın da bir ruhu olup cismani unsurlarını birbirinin imdadına ve yardımına koşturur.

Alem ile insan arasında da aynı münasebet vardır. Kainat küçülse insan olur, insan büyütülse kainat olur. İnsanın bedeni adeta kainat gibi mükemmel bir mahiyete sahiptir. İnsanın bedenindeki hücre ve zerreler, kainatın yıldızları, kanlar ve sıvılar, deniz ve okyanuslar, kıllar ve saçlar nebatat ve bitkiler, kemikler dağ ve taşlar gibidir. İnsan mikro kainat, alem ise makro kainattır. Kainatın bütününde azametli bulunan unsur ve elementler insan vücudunda mütevazı ve özet şeklinde bulunur.

Bütün bu birlikleri ve ahenkleri, insanda olsun alemde olsun, temin eden hayattır.

Nasıl ceset ruh ile kaim ise, dünyanın devam ve kaim sebebi de insanlığın onun içindeki iman ve ibadetidir. Yani insanlığın Allah’a karşı olan iman ve ibadetleri bir cihetle şu dünyanın bir ruhu ve varlık sebebidir.

Yani hayat kainata ibadet de hayata ruh oluyor; bunlar arasındaki birlik ve ahengi dolaylı olarak ibadet ve iman temin ediyor.

(1) bk. Sünuhat, Unsuriyetin Hikmeti.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...