"Kezalik, kâinatta görünen âsârın kemâli, hadsî bir müşahedeyle, ef’âlin mükemmeliyetine, ef’âlin kemâli de fâilin kemâl-i esmâsına, esmânın kemâli sıfâtın kemâline, sıfâtın kemâli şuûnat-ı zâtiyenin kemâline,.." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Kezalik, kâinatta görünen âsârın kemâli, hadsî bir müşahedeyle, ef’âlin mükemmeliyetine, ef’âlin kemâli de fâilin kemâl-i esmâsına, esmânın kemâli sıfâtın kemâline, sıfâtın kemâli şuûnat-ı zâtiyenin kemâline, şuunatın kemâli Zât-ı Zülcelâlin kemâline delâlet eder."

Soru cümlesini ana hatlarıyla tahlil edelim:

“Kâinatta görünen âsârın kemali” ifadesini bu Rabbani eserlerden “göz” üzerinde düşüşenelim: Göz Allah’ın en harika bir kudret mucizesidir. İlmin, hikmetin ve rahmetin sanki tecessüm etmiş şekli olan göz hakkında çok kitaplar yazılmış, sayılamayacak kadar tezler sunulmuştur. İşte gözdeki bu mükemmellik fiilin kemalini yani göz yapma işinin, göz yaratma fiilinin mükemmelliğini gösterir. Bu mükemmel fiil ise Alîm, Hakîm, Basîr isimlerinin tecellileriyle ortaya çıktığından bu esmânın mükemmeliyetini ders verir.
Bütün fiili isimlerin kaynağı yedi sıfattır. Örnek olarak üç sıfat üzerine konuşalım: Cenab-ı Hak ilim, irade ve kudret sıfatlarıyla bir şey yarattığında Halik ismi, aynı sıfatlarla bir şeye hayat verdiğindie Muhyi ismi, ölümü tattırdığında Mümit ismi, bir canlıyı rızıklandırdığında Rezzak ismi ve hakeza … tecelli eder. Bu sıfatları tecelliye sevk eden ise İlâhî şuunattır.

Buna şöyle bir örnek veriliyor. Bir fakiri gördüğümüzde kalbimizde merhamet duygusu canlaır. Bu şuunattan bir şe’ndir. Ona bir sadaka vermeye karar verdiğimizde (irade) elimizi cebimize sokarız (kudret) ve çıkardığımız parayı ona takdim ederiz. Burada irade ve kudreti harekete getiren merhamet duygusu olmuştur.

Sıfatları şuunatın faaliyete sevk ettiğinin en meşhur misali şu hadîs-i kudsîdir:

“Ben gizli bir hazine idim. Bilinmeye muhabbet ettim de mahlûkatı yarattım.”

Bilinmeye muhabbet etmek şuunattandır ve âlemlerin yaratılmasını netice vermiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...