Block title
Block content

Kıyamet alametlerinin bedahet derecesinde olmayacağını, sırrı teklifi bozacağını biliyoruz. Bu yüzden mehdî ve deccâl hakkındaki hadislerin teviline gidilmiştir. Buna insanların yapacakları itirazlara nasıl cevap verebilir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Evvela, bir kısım ayet ve hadislerin müteşabih olduğu ve tabir ve tevile muhtaç olduğu ayet ve hadisler ile sabittir.

Kur'ân-ı Kerim muhkem ayetlere “ümmü’l-kitap” (Kitab’ın anası, temeli), bunların dışında kalan bir kısım ayetlere ise “müteşâbih” ayetler adını vermiştir. Bu hususu açıklayan ayet-i kerime mealen şöyledir:

“Sana Kitab’ı indiren O’dur. Onun bazı ayetleri muhkemdir ki, bunlar Kitab’ın esasıdır. Diğerleri de müteşâbihtir. İşte kalblerinde eğrilik olanlar, fitne çıkarmak ve onun te’viline yeltenmek için müteşâbih ayetlere yapışıp, onlarla uğraşır dururlar. Halbuki onun te’vilini ancak Allah bilir. İlimde yüksek pâyeye erişenler (derinleşenler-râsih âlimler), ‘O’na inandık, hepsi Rabbimiz tarafındandır.’ derler. Bu inceliği ancak aklıselim sahipleri düşünüp anlar.” (Âl-i İmrân, 3/7)

Bu sınıfa giren çok ayet ve hadisler mevcuttur. Bunlardan bazılarını örnek olarak verelim.

 "Allah'ın eli kulların ellerinin üstündedir." (Feth, 48/10)

"Sadece Rabbinin yüzü bakidir..." (Rahman, 55/27)

"Benim nefsimdekini bilirsin; fakat ben senin nefsinde bulunanı bilmem." (Maide, 5/116)

"Allah, gökleri, yeri ve her ikisinin arasındakileri altı günde yaratmış, sonra da Arş'ın üzerine istivâ etmiştir." (Secde, 32/4)

Bu ayetlerde açık bir şekilde teşbih ifadeler vardır. Bu ayetleri zahiri üzere kabul etmek doğru olmaz. Bu sebeple İslam alimlerinin bu ayetten çıkarttığı manalar ile ayeti anlamak en güzel ve selametli yoldur.  Bu ayetlerin hepsi tevil ve tabirin meşru ve gerekli bir yol olduğunu ilan ediyor.

Hadiste ise bu durum şu şekilde izah ediliyor:

“Her bir âyetin mânâ mertebelerinde bir zâhiri, bir bâtını, bir haddi, bir muttalaı vardır. Bu dört tabakadan herbirisinin hadîsçe  شُجُونٍ وَغُسُونٍ   {(bk. Ebû Yâ’lâ, el-Müsned 9:287; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-Evsat 1:236.”) “Her bir âyetin mânâ mertebeleri vardır; zâhirî (açık), bâtınî (açık ve görünür mânâsının içindeki, ehlinin anlayabileceği mânâ), haddi (kapsamı) ve muttala’ı (anlam çerçevesi) vardır. Bu dört mânâ tabakasından herbirinin de fürûatı (detayları), işaretleri, dalları ve ayrıntıları vardır.”}  tâbir edilen fürûatı, işârâtı, dal ve budakları vardır.”(1)

Mesela “Hazreti İsa (as) elinde kılıcı ile zıplayacak deccalin dizine yetişemeyecek.” hadisini zahiri üzerine anlamak ve  bilim ve adetullah kanunu ile bağdaştırmak gerçekten  zordur. Bu ve buna benzer yüzlerce hadis ve ayetler zahiri üzere algılandığı ve anlaşıldığı için İslam dinine çok hurafeler karışmıştır. Bir çok tereddüt ehli mütefennin insanlar  bu zahir yobazların yüzünden dinden uzaklaşmıştır.   

İkinci olarak, dünyanın imtihan ve tecrübe yeri olduğunu ifade eden bir çok ayet ve hadisler mevcuttur. İmtihan ve tecrübe ise bedihilikle bağdaşmaz.

Mesela, sınava tabi tutulan bir öğrencinin sorularının altına cevabının yazılması nasıl sınavın ruhuna aykırı ise, aynı şekilde imtihan olan dinin bedahet derecesinde izhar ve ilan edilmesi de dinin ruhuna aykırıdır. Peygamberlerin mucizeleri, zannedildiği gibi iradeyi teslim alacak kadar açıklıkta ve bedahette değildir. Şayet öyle olsa idi, Ebucehil de iman ederdi. Demek onların mucizeleri sadece nübüvvet hengamında bir ihtiyaçtan dolayı gösterilen ve akla kapı açıp iradeyi tamamen teslim almayan mucizelerdir.

Bedahet kavramının ıstılahi anlamı, insan iradesini zorlayarak imana mecbur eden açık delil demektir. Mucizeler bu kıvamda bir bedahet taşımazlar.

“Sizi, bir imtihan olarak, şer ve hayırla deneyeceğiz. Hepiniz de nihayet bize döndürüleceksiniz.” (Enbiya, 21/35)

"Müminler sadece 'İman ettik' demeleri sebebiyle kendi hallerine bırakılıvereceklerini, imtihana tâbi tutulmayacaklarını mı zannettiler?  Biz elbette kendilerinden önce yaşamış olanları denedik. Allah elbette şimdiki müminleri de imtihan edip iman iddiasında sadık olanlarla, samimiyetsiz olanları elbette bilecektir." (Ankebut, 29/2/3) 

“Allah'ın kanunlarını asla değiştiremezsiniz.” (Ahzab, 33/62)

Üçüncü olarak, dinin ruhunda ve özünde zorlama yoktur. Çünkü zorlama dinin ruhuna zıddır. İslam irade ve ihtiyarı esas alır ve bütün muamelelerini bu esas üzere kurar. Zorlama ile yapılan bütün amel ve fiiller; ister inanç, ister ibadet ve isterse muamele açısından olsun katiyyen makbul ve muteber kabul edilemez. Zaten böyle bir durum "Ameller niyetlere göredir." prensibine uygun düşmez.

Din, zorla kabul edilebilecek veya ettirilebilecek bir sistem değildir. Onda her şeyden önce iman esastır. İman ise, tamamen vicdani ve kalbe ait bir meseledir. Hiç bir zorlama teşebbüsü kalb ve vicdana tesir edemez. Dolayısıyla insan, ancak tetkik edip, öğrenip, ancak içinden geliyorsa ve gönlü imana yatkınsa kabul edebilir. Bu manada dinde zorlama yoktur. Hak din, Hz. Adem (as)'den günümüze kadar hiç kimseyi inanmaya zorlamamıştır. Bu konuda zorlama, daima küfür cephesinin ahlakı olmuş ve insanları dinlerinden çıkarmak için zorlamışlardır.

Dördüncü olarak, Üstad Hazretleri bu hususu gayet güzel ve mukni bir şekilde şöyle özetliyor:

"Eğer desen: 'Şimdi şu tahkikattan sonra şübhem kalmadı ve tasdik ettim ki; Kur'anda sair hakaikla beraber, medeniyet-i hazıranın hârikalarına ve belki daha ilerisine işaret ve remz vardır. Dünyevî ve uhrevî saadet-i beşere lâzım olan herşey, değeri nisbetinde içinde bulunur. Fakat niçin Kur'an, onları sarahatla zikretmiyor? Tâ, muannid kâfirler dahi tasdike mecbur olsunlar, kalbimiz de rahat olsun?"

"Elcevab: Din bir imtihandır. Teklif-i İlahî bir tecrübedir. Tâ, ervah-ı âliye ile ervah-ı safile, müsabaka meydanında birbirinden ayrılsın. Nasılki bir madene ateş veriliyor; tâ elmasla kömür, altunla toprak birbirinden ayrılsın. Öyle de bu dâr-ı imtihanda olan teklifat-ı İlahiye bir ibtilâdır ve bir müsabakaya sevktir ki; istidad-ı beşer madeninde olan cevahir-i âliye ile mevadd-ı süfliye, birbirinden tefrik edilsin... Madem Kur'an, bu dâr-ı imtihanda bir tecrübe suretinde, bir müsabaka meydanında beşerin tekemmülü için nâzil olmuştur. Elbette şu dünyevî ve herkese görünecek umûr-u gaybiye-i istikbaliyeye yalnız işaret edecek ve hüccetini isbat edecek derecede akla kapı açacak. Eğer sarahaten zikretse, sırr-ı teklif bozulur. Âdeta gökyüzündeki yıldızlarla vazıhan 'Lâ ilahe illallah' yazmak misillü bir bedahete girecek. O zaman herkes ister istemez tasdik edecek. Müsabaka olmaz, imtihan fevt olur. Kömür gibi bir ruh ile elmas gibi bir ruh (Haşiye) beraber kalacaklar..."(2)

Dipnotları:

(1) bk. Şualar, Birinci Şua.
(2) bk. Sözler, Yirminci Söz, İkinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Şua | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3293 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...