Block title
Block content

"Kudret-i İlâhiyenin yerine, o ilim ve kelâmdan gelen ve yalnız vücud-u ilmîsi bulunan o kanunları ikame etmek ve ellerine icad vermek,.." Âdetullah kanunlarının kelam sıfatı ile ilgisi nedir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"O Sultan-ı Ezelînin hikmetinden gelen nizâmât-ı kâinatın mânevî kanunlarını birer maddî madde tasavvur ederek ve saltanat-ı rububiyetin kavânîn-i itibariyesi ve o Mâbûd-u Ezelînin şeriat-ı fıtriye-i kübrâsının, mânevî ve yalnız vücud-u ilmîsi bulunan ahkâmlarını ve düsturlarını, birer mevcud-u haricî ve maddî birer madde tahayyül ederek, kudret-i İlâhiyenin yerine, o ilim ve kelâmdan gelen ve yalnız vücud-u ilmîsi bulunan o kanunları ikame etmek ve ellerine icad vermek, sonra da onlara 'tabiat' namını takmak ve yalnız bir cilve-i kudret-i Rabbâniye olan kuvveti, bir zîkudret ve müstakil bir kadîr telâkki etmek, misaldeki vahşîden bin defa aşağı bir vahşettir."(1)

Kelam sıfatı amirdir emreder, sonra kanunlar işlemeye başlar. Yani ezeli irade tercih eder, ezeli ilim bilir, ezeli kelam sıfatı da bu bilinen ve tercih edilen şeyin emrini ve komutunu verir; kudret sıfatı da bu emir ve komutu yerine getirir. Tabiri yerinde ise bir komutanın bir bölük askeri harekete geçirmesi için ağzından arş komutunun kelam olarak çıkması gerekir, yoksa arş emri sadece ilimde ve tercihte kalırdı.

Her bir mahlukta ve yaratma işinde, Allah’ın ezeli ve ebedi olan yedi sıfatı işler ve tecelli eder. Bazen bir sıfat  aşikar okunurken diğeri zımni ve hafi olarak okunur.

Mesela, maddi alemin yaratılma işleminde kudret sıfatı aşikar tecelli ediyor iken diğer isimler biraz daha latif ve hafi kalıyor, dikkati nazar istiyor.

Öyle ise, kainatın umumi nizamı olan adetullah gibi hafi ve soyut şeylerde de Allah’ın ilim ve kelam gibi sıfatları tecelli ve tezahür ediyor. Her bir adetin kelam sıfatından komutu ve emri kudret sıfatına iletiliyor ve öyle icat ediliyor.

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Üçüncü Lem'a.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...