Block title
Block content

"Kur'ân'ın herbir kelâmı, üç kaziyeyi müştemildir. Birincisi: Bu, Allah'ın kelâmıdır. İkincisi: Allah'ca murad olan mânâ, haktır. Üçüncüsü: Mânâ-yı murad, budur." Buraları izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Kur'an’ın her bir kelamı ve ayetinde üç hüküm sürekli olarak bulunur. Bu üç hükümü kabul etmek noktasında zorunluluk ölçüleri değişir ve itikatta hüküm buna göre şekillenir.

Birinci Hüküm: Kur'an’ın içindeki kelam ve ayetler  gerçekten  Allah’ın ayeti ve kelamı mıdır?  Diye bir önerme vardır. Burada ihtilaf ve ayrılık söz konusu değildir. Yani bütün tefsir alimleri Kur'an içindeki ayet ve kelamların Allah’ın olduğunda müttefiktir. Bir tek kelam ve ayetine bu Allah’ın kelamı değil dese küfre girer. Burası zaruriyattandır, herkes Kur'an’ın Allah kelamı olduğunu  kabul etmek zorundadır. Bu hükümde ihtilaf caiz değil küfürdür.

İkinci Hüküm: Kuran’ı Allah’ın kelamı olduğunu kabul ettikten sonra ikinci bir hüküm devreye girer. Bu da acaba Allah’ın bu kelam ve ayette kast ettiği mana ve murat doğru ve hak mı dır? Yani Allah acaba burada yanılmış olamaz mı? Diye bir soru sorulamaz. Sonsuz ilim sahibi ve hata ve kusurdan münezzeh olan bir Allah’ın yanılması ve batıl bir şey kast etmesi düşünülemez. Burada şüphe ve ihtilaf etmek, aynı birinci hükümdeki gibi küfürdür. Allah’ın  bu kelamında kast ettiği bütün manalar hak ve doğru demek imanın bir gereğidir. Tersi ise küfürdür.

Üçüncü Hüküm: Acaba Allah bu ayet ve kelamında hangi manayı kast ediyor? Şayet bu  kelamını başka bir kelamında izah ediyor ise onu kabul etmek zaruridir. Mesela falanca surenin beşinci ayeti falanca surenin ikinci ayetinde izah ediliyor, o zaman biz bu ayeti kendi keyfimize göre yorumlayamayız, izah edilen ayetteki hüküm ve manayı kabul etmek farz olur, inkar ise küfür olur. Ya da manası izah gerektirmeyecek kadar açıksa, aynen kabul etmek yine bize farz olur tersi küfürdür. Onun için kadim ulema "Mevrid-i nasda içtihada mesağ yoktur." demişler yani manası açık olan ayetler üzerinde yoruma ruhsat yoktur.

Ama manası açık değil bir başka ayet ve hadiste de izahı yapılmamış ise işte burada alim ve müfessirler kendi anlayış ve ilmine göre yorum yapabilirler.Tabi yapılan yorum ve tefsirler yine Arapça dil kurallarına ve tefsir usulune uygun olmak şartı ile makbul ve geçerlidir. Yani kimse keyfi ve indi tefsir yapamaz. İşte bu kurallar ve usul içinde yapılan bütün bir birine zıt tefsirler caiz olarak kabul edilmiştir. Bir tefsirin diğer tefsire zıt olması küfrü iktiza etmez hatta günah da sayılmaz. Burada ihtilaf ve farklılık caizdir. Tarihte üç yüz bine yakın farklı tefsirin olması ve hepsinin de makbul alimlerce yazılması meseleye ışık tutar. Müfessirlerin ihtilafının sınırları ve ölçüleri bunlardır.

Bu üç hüküm ve önerme hadisler için de aynıdır. Yalnız mütevatir hadisler birinci hükümde ayet gibi değildir farklılık arz eder. Yani her hadis ayet gibi kesinlik kazanmadığı için "bu hadis değildir" demek küfür olmaz; ama dalalet olur. Mesela Bakara Suresi'ne, acaba bu Allah’ın kelamı mıdır, dersek küfre düşeriz ama hadis alimlerince hadis kabul edilen bir hadise acaba bu hadis midir dersek bu küfür olmaz ama dalalet olur yani ehlisünnetin dışına çıkmış oluruz, ama dinin dışına çıkmayız. 

Diğer iki hüküm ise aynıyla hadisler için de geçerlidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

Sorularlaİçtihad
"Bir tek kelam ve ayetine bu Allah’ın kelamı değil dese küfre girer." demişsiniz; fakat sure başlarındaki Besmele'ler hakkında ihtilaf yok mudur?
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
Besmele ayet değil denirse küfür olur çünkü Besmele Kuran-ı Kerim'de Neml suresinde geçen bir ayettir. Her surenin başında zikredilen besmelenin ayet olup olmadığı hususunda ise ihtilaf edilmiştir. Yani besmele bir ayet iken her surede tekrar edilmiştir diyenler olduğu gibi her sure ile nazil olmuş ayrı birer ayettir diyenlerde vardır. Bu hususta Kur'an da açık bir hüküm bulunmadığı için her iki görüşte muteberdir. Şayet Kur'an bu hususta açıkça bir hüküm belirtmiş olsa idi ihtilaf caiz olmazdı.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...