Block title
Block content

"Kur'an'ın ism-i a'zamdan ve her ismin azam mertebesinden nazil olması onun mertebe ve derecesini ifade ediyor." Bu manayı biraz daha açar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Önce arş-ı azamın tarifini yapalım.

Arş-ı azam: Arş, kelime olarak  “yükseklik, yüksek yer, tavan, çardak. hükümdarın tahtı, saltanat,” manalarına geliyor.

Arş; Zâhir, Bâtın, Evvel, Âhir isimlerinin halita ve karışığıdır.” (1)

Arş bütün mahlûkattan evveldir. Bütün âlemler, sistemler onun altında cereyan ederler, parlar sönerler, doğar ölürler. O ise onlardan evvel var olduğu gibi onlardan sonra da varlığını devam ettirir. Arşın varlığı şu görünen alemin varlığından daha zahirdir, zira bu alemde olan bütün faaliyetler oradan idare edilmektedir. Bu, ruhun varlığı bedenden daha zahirdir dememiz gibidir. Yine Arşın mahiyeti bilinmez, bu da onun Batın ismine mazhariyetidir. Bunun da en güzel misali, ruhun mahiyetinin bilinmeyişidir.

 “Arş-ı Âzam” tabir edilen Büyük Arş ise, “Kâinatın daire-i âzamının ünvanıdır.” Arşların arşı, kâinatın payitahtı ve merkezidir. Cenâb-ı Hakk'ın, sınırsız egemenliği ve yüce haşmetiyle tecellî ettiği yerdir. Onun o Büyük Arşı, “kâinatın ve bütün varlık âlemlerinin sağını, solunu, üstünü, altını kaplamış ve hükmü altına almıştır.” Yani baştan sona, sondan başa, içten dışa, dıştan içe her şeyi kuşatmıştır.

Kur’an Allah’ın ezeli kelamından gelen bir kitap olduğu için, kuşatmadığı ve ifade kapsamına almadığı bir mesele ve bir mahluk yoktur. Kur’an’ın bu yüksek ve kuşatıcı makamını dile getirmek için, “arş-ı azamdan geldi” ifadesi kullanılmıştır. Zira Arş-ı azam yukarıda da izah edildiği gibi, her şeyin üstünde ve her şeyi içine alan genel ve kuşatıcı bir kavramdır. Madem Kur’an oradan geliyor, öyle ise yaş ve kuru her şeyi içine almış demektir.

Başbakanlık makamı nasıl bütün memurlukların en tepesi ve en kuşatıcı bir makamı ise, o makamdan gelen genel bir emirname ve rapor da en kuşatıcı bir emirname ve rapor olur. Başbakanlığın altındaki hiçbir kurum ya da kuruluş bu emirname ve raporun haricinde kalamaz. Temsilde hata olmasın, Arş-ı Azam'dan nüzul ederek gelen Kur’an-ı Hakim öyle ihatalı bir kitaptır ki, arşın içinde ve altında ne varsa hepsini dairesine almış demektir.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Hubab.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...