Block title
Block content

"Lâfız ve lâfz-ı müşebbi’ olduğu bir meâl-i icmâlî ile ve isim ve alem bulundukları mânâ-yı örfî onlara kâfi geliyor." Bu cümleyi açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Kur'an ve Cevşen gibi kudsi zikirler, sadece akla hitap etmiyorlar. İnsanın aklı dışında binlerce latife ve hissiyatları var. Onların da kendine has feyiz ve gıdalanmaları oluyor. Bu  gibi vird ve zikirleri  okuduğumuz zaman, o his ve latifeler hissesini alıyorlar. Hatta o his ve latifelerden bazıları pek geç usanıyor, doymak bilmiyor, zikir ve virdin devamını istiyor. Akıl bir yerde usanıp duruyor. O his ve latifeler ise uzun süre feyze kabil olabiliyorlar. Yani usanmıyorlar. Onun için zikir ve ibadetleri sadece akıl mizanı ile ya da meali ile tartmak doğru olmaz.

"Lâfız ve lâfz-ı müşebbi' olduğu bir meâl-i icmâlî ile ve isim ve alem bulundukları mânâ-yı örfî onlara kâfi geliyor. Eğer mânâyı o vakit düşünse, zararlı bir usanç verir."(1) 

Lafz-ı müşebbi: Lafzın doyurucu olması demektir. İlahi lafızlar insanın her türlü duygusunu doyururlar, manasına da geliyor. Şayet akıl, Arabi olduğu için lafızdan bir şey anlamaz denilirse, onu da örf ve toplumun kültürü doyurur deniliyor. Bu cümlenin kısa meali budur.

Zikir makamında okunan ayet ve hadislerin özet manası ya da örfün, yani toplumun o ayet ve hadise yüklemiş olduğu mana akıl için yeterli ve doyurucudur. Bu sebeple zikir makamında okunan ayet ve hadislerin sırf akla hizmet etmek amacı ile  ayrıca tercüme ve izah edilmesi gerekmiyor. Akıl o özet ve örfi mana ile doyuma ulaşabilir.

Şayet kutsal olan lafız, manaya feda edilir ise, o zaman insanın aklı dışındaki diğer bütün  hissiyat ve latifeleri gıdasız kalıp zulme ve gadre uğramış olurlar. Mesela “Allahü ekber” kelamının özet ve örfi manası aklı işba etmeye yeter de artar bile. Biz bu mübarek kelamı Türkçe’ye çevirip, sadece akla ayarlasak, hem sair duygu ve latifeler hissesiz kalacaklar hem de insan uzun süre o meali virt edinemeyecek, usanç verecek. Ama orijinal ifadeyi binlerce defa çeksek yine insan usanmıyor devam edebiliyor. 

(1) bk. Mektubat, Yirmi Altıncı Mektup, Dördüncü Mebhas.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Dördüncü Mebhas, Sekizinci Mesele | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3552 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...