"Maârîzu'l-kelâm" ve "müstetbeâtü't-terâkib" kavramlarını izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İlm-i belâgatte 'maârîzu'l-kelâm' ve 'müstetbeâtü't-terâkib' tabir edilen mânâ-yı maksuttan başka, işarî ve remzî mânâlarla Hulefâ-i erbaa ve beşinci halife olan Hazret-i Hasan'a (r.a.) işaret ediyor, gaybî umurdan birkaç cihette haber veriyor."(1)

Maârîzu'l-kelâm: Edebiyatta birden fazla manası olan bir kelimenin, en uzak manasını kastetmelerdir.

Müstetbeâtü't-terâkib: Edebiyatta söze, kelama tabi olan manalar demektir. Yani sözdeki telvihat ve telmihat ve söz söylerken arasında işaretle anlatmalar, bu söz sanatını ifade ederler.

"Kendilerine in'âmda bulunduğun kimselerin yolu." (Fâtiha, 1/7)

"İşte onlar, Allah'ın kendilerine pek büyük nimetler bağışladığı peygamberler, sıddıklar, şehidler ve salih kimselerle beraberdirler. Ne güzel arkadaştır onlar!" (Nisâ, 4/69)

Fatiha'da geçen in’am tabiri Nisa suresinde izah ediliyor. Ayrıca bu ayetlerin remzi ve işari manaları ve bu manaların makam-ı ebcet ve cifir ile başta dört halife ve sahabeye olan işaretleri bu sanatlara güzel bir örnektir.

(1) bk. Lem'alar, Yedinci Lem'a

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...