Block title
Block content

"Mâdem bir san’atın ve eserin vücûdu, bedahetle o eseri işleyenin fiiline delâlet ve o fiilin vücûdu, fâilinin ve ünvanının ve eseri intac eden sıfatın ve isminin vücûdlarına delâlet eder. Elbette ..." Açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evet, işlenmiş bir eser fiilsiz olmadığı gibi, fiil dahi fâilsiz olamaz. Ve isimler müsemmâsız olması muhâl olduğu gibi, sıfatlar dahi mevsufsuz mümkün değildir. Madem bir san'atın ve eserin vücudu, bedahetle o eseri işleyenin fiiline delâlet ve o fiilin vücûdu, fâilinin ve ünvanının ve eseri intac eden sıfatın ve isminin vücutlarına delâlet eder. Elbette bir eserin kemâli ve cemâli dahi, fiilin kendine mahsus kemal ve cemâline, o da ismin kendine münasip, muvafık güzelliğine, o dahi zâtın ve hakikatın -fakat zâta ve hakikata lâyık ve muvafık- kemâline ve cemâline ilmelyakîn ile ve bedahetle delâlet eder."(1)

Madrup, elbette dâribe delâlet eder: Ortada fiil varsa, fail de vardır demektir. Fail olmadan fiilin olması imkansızdır. Dövülme fiili döven faili gösterir. Yani ortada bir dövülme varsa, döven de var demektir. Döven olmadan, dövülmenin olması mümkün değildir

San'atlı bir eser, san'atkârı icab eder: Sanat varsa, mutlaka bu sanatın sanatkarı da vardır. Sanatkar olmaksızın sanatın olması mümkün değildir.

Ve umumunda görünen mahlûkiyet, hâlıkıyeti gösterir: Her şeyin mahluk ya da mahluka ait sıfatlarla vasıflanmış olması zaruri bir gereklilik ile, Halıkı, yani yaratıcıyı iktiza eder. Ortada mahluk varsa, onun Halıkının olması vacip ve zaruridir.  

Bu mertebeler açıkça birbirini iktiza ediyor. Yani mahluk Halık'sız, imkan Vacip'siz, kesret Vahdet'siz, fiil Fail'siz olamaz, mesajı veriliyor.

Bu önermeden hareketle, ortada bir eser varsa, bu ancak bir fiil ile olur; fiil ise faili ister. Mesela bir resim varsa, bu resim ancak çizmek fiili ile olur. Çizmek fiili varsa, çizen bir faili, yani Musavvir bir isme işaret edip ister. Musavvir ismi ise ilim, irade, kudret, sem, basar, kelam ve hayat gibi yedi sıfatı ister. Yedi sıfat ise işe ve esere konu olan İlahi şuunatları, yani kabiliyetleri ister. Kabiliyetler ve şuunatlar ise sonsuz kemal ve cemalde olan bir Zat-ı Akdesi ister.

Bu formülü cemal ve kemal noktasında da uygulayabiliriz. Eser güzel ve mükemmel ise, işçilik, yani fiil de güzel ve mükemmeldir. Fiil mükemmelse, o fiili icra eden isimler de güzel ve mükemmeldir. İsimler güzel ve mükemmel ise, o isimlerin asıl faili olan yedi sıfatı da güzel ve mükemmeldir. Sıfatlar güzel ve mükemmel ise, ona merci olan şuunat ve Zat-ı Akdes de güzel ve mükemmeldir... 

(1) bk. Şualar, Dördüncü Şua.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...