Block title
Block content

"Mazi tarafına geçenler, zâhirî esbablarıyla beraber gitmişler; arkalarında, yine kendileri gibi başkalar, yerlerine gelmişler. Demek, esbab-ı zâhiriye hiçtir." cümlelerini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Burada, "Yaratma ve icat etme işini sebepler yapıyor." diyenlere bir cevap veriliyor.

Sebepler bir müddet sonra neticeler gibi yok olup gidiyorlar, yerlerine yeni sebepler geliyor. Şayet bu yaratma işlemini sebepler yapıyor olsa idiler, yokluğa maruz kalmamaları gerekirdi. Yok olmaya mahkum olan bir şeyin var etmesi mümkün değildir. Ya da sonu olanın bir şeyin  başının olması zaruridir ki o baş sebepte Allah’ın kudretidir. Yani elmayı elma ağacı değil, elma ağacı vasıtası ile Allah’ın kudret sıfatı yaratıyor. Zira elma ağacı da elma gibi yokluğa ve fenaya mahkumdur. Yokluğa ve fenaya mahkum olup mazi tarafına geçen bir şeye ilahlık unvanı vermek imkansız bir hezeyandır.

Zahiri sebepler, icat ve yaratma noktasından bir hiçtir, yoksa varlık noktasından hiç değiller. Yani elma ağacı, elmayı yaratma noktasından bir hiçtir, ama elmaya vasıta ve vesile olma noktasından mevcuttur. Elma ağacının elmayı icat etmesinin imkansızlığına işaret etmek için "zahiri sebepler hiçtir" denilmiştir.

* * *
Karpuz, kavun, salatalık gibi meyveler, zahiren onları meydana getiren, yapan dallarıyla, sapları ve kökleriyle yok oluyorlar. Bir daha ki sene yeniden sadece meyveler yaratılmıyor ki; ona sebep olan dalları ve kökleri müessir gösterilebilsin. 

Belki meyve her şeyiyle birlikte yaratılıyor. Meyve yaratıldığı gibi, meyveyi, zahiren meydana getiren sebepler de yaratılıyor.

Demek, esbâb-ı zâhiriye hiçtir; yalnız bir Kadîr-i Zülcelâl onları halk edip, hikmetiyle esbâba bağlayarak gönderdiğini gösteriyor.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...