"Melaikenin "enec'elu" ile yaptıkları istifhamdan maksat ca'le itiraz, "ca'li" inkar etmek değildir." "...insanın ahvali vaziyetleri ne tabiatının iktizasıdır ve ne de fıtratın icabıdır ancak bir "cailin ca'li" iledir." ifadelerini açıklar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Melâikenin اَتَجْعَلُ ile yaptıkları istifhamdan maksat, جَعْل e itiraz, جَعْل i inkâr etmek değildir. Çünkü Cenâb-ı Hakk'ın fiillerine itiraz etmeye ismetleri mânidir. Ancak جَعْل in sebebi mahfî olduğundan, taaccüple sebep ve hikmetini sormuşlardır. جَعْل tâbirinden anlaşılıyor ki, insanın ahvâli, vaziyetleri ne tabiatın iktizasıdır ve ne de fıtratın icabıdır; ancak bir câilin ca’li iledir."(1)

Ca'l ( جَعْل ): Kelime olarak yapan, kılan manalarına geliyor. Ayrıca yaratmak ve halk manalarına da geliyor ki, cail burada Halk manasınadır. Yani insanı yaratan Allah olduğu gibi, ondan sadır olacak hayır ve şer ahvallerin de mucidi Allah’tır.

İnsanın tasarımı ve bir takım şer ve fesatlarda bulunması ne tabiat denilen mevhum ve hayali bir şeyin ürünü ya da neticesidir ne de fıtratlarının gereğidir. Ancak kasıtlı ve planlı bir iradenin mahsulüdür. Yani insanı hem şerre hem de hayra kabil tasarlayıp, sonra ona bu imkanı hazırlamak ancak ve ancak Allah’ın takdiri ve ca’lidir. İnsanın ahval ve vaziyetlerini tesadüfe ya da tabiata havale etmek kabil değildir.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Bakara Suresi, 30. Ayet Tefsiri

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

ilyas26125
Peki Cail ve Hâlık arasında bir fark var mı?
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
Burada eş anlamlı olarak kullanılıyor.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...