Block title
Block content

Misallerde; kışla dairesindeki erleri hayali bir iple, cemaatin ise maddi bir iple bağlandığını hayal ettiği yazılıyor. Acaba neden biri "hayali" de diğeri "maddi"; açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Onun kaba, vahşî aklı, bir kumandanın, devletin nizâmâtıyla ve kanun-u padişahî ile o kumandanın emrini, kumandasını anlamayıp inkâr ettiğinden, o askerlerin iplerle birbiriyle bağlı olduklarını tahayyül eder. O hayalî ip ne kadar harikalı bir ip olduğunu düşünür, hayrette kalır."

"Sonra gider, Ayasofya gibi gayet muazzam bir camie, Cuma gününde dahil olur. O cemaat-i Müslimînin, bir adamın sesiyle kalkar, eğilir, secde ederek oturduklarını müşahede eder. Mânevî ve semâvî kanunların mecmuundan ibaret olan şeriatı ve Şeriat Sahibinin emirlerinden gelen mânevî düsturlarını anlamadığından, o cemaatin maddî iplerle bağlandığını ve o acip ipler onları esir edip oynattığını tahayyül ederek, en vahşî, insan suretindeki canavar hayvanları dahi güldürecek derecede maskaralı bir fikirle çıkar, gider."(1)

Evvela, her iki ip de hayali ve zihnidir, ama edebi açıdan birisinde hayali, diğerinde maddi ip şeklinde tasvir edilmiştir. Bu iki farklı tabire edebi bir zenginlik diyebiliriz.

İkincisi, ordu camiye nispetle daha somut ve daha görünür bir temsil olduğu için ipe hayali denilmiştir. Zira zıtlarda hakikat biraz daha güzel tebarüz eder. Yani somut bir form üzerinde  soyut  daha güzel durur. Aynı şekilde namazın amiri olan şeriat ve onun sahibi olan Allah insana nispetle biraz daha gaybi olduğu için ip hazır ve maddi olarak tasvir ediliyor. Yani soyut bir form üzerinde somut bir ip tasviridir.

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Üçüncü Lem'a.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...