Block title
Block content

"Nasıl cüz’iyat ve neticelerde ve teferruatta kemâl-i hikmet ve cemâl-i san’at görünüyor. Öyle de tesadüfî ve karışık tevehhüm edilen küllî unsurların, büyük mahlûkatın zâhiren karışık vaziyetleri dahi bir hikmet ve san’atla,.." Devamıyla izahı?..

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İnsan cüzidir, insanlık ise küllidir. Hayat cüzidir, hayatlar ise küllidir. İnsanda nasıl mükemmel bir hikmet ve güzel bir sanat görünüyor ise; aynen insanlıkta da bu mana vardır. Hayatta nasıl hikmet ve sanat mükemmel tezahür ediyor ise; aynı şekilde hayatlarda da tezahür ediyor. İnsanları külli şeyler hakkında yanıltan nokta; külli unsurların görünüşte büyük ve karışık gibi durmasıdır.

Mesela; bir insanın cisminde hikmet ve sanatı görmek kolaydır ama; insanların teşekkül ettirdiği bir buçuk milyarlık toplumda, aynı hikmet ve sanat biraz daha karmaşık ve azametli durduğu için, insan buradaki hikmet ve sanatı algılamakta zorlanıyor. Yeryüzünde yaşayan bütün insanların doğumu,ölümü, beslenmesi, hastalanması ve şifa bulması ve sair hikmet ve sanatları, bunların hepsi mükemmel bir şekilde tecelli ve tezahür ediyor. Ama insanların bunları gözlemlemesi ve okuması biraz daha zor olduğu için, sebeplere veya tesadüfe vermek kolaylarına geliyor. Halbuki bu külli unsurlar üstünde tecelli eden hikmet ve sanat, bir tek insan üstünde tecelli eden hikmet ve sanattan daha parlak, daha azametlidir.

Burada insanın tatbik edeceği en güzel metot; cüziden külliye intikal etmektir. Allah’ın bir ismini anlamak için, önce bir cüziyi nazara alıp sonra yavaş yavaş külliye doğru gitmek gerekir. Mesela; "Ben rızka mazhar oluyorum, ailem de aynı şekilde oluyor, sonra mahallem, sonra şehrim, sonra ülkem, sonra bütün insanlık, sonra bütün canlılar, sonra bütün mahlukat da rızka mazhar oluyor!.." şeklinde, cüziden külliye intikal etmek gerekir. O zaman küllide tecelli ve tezahür eden hikmet ve sanatı, sebeplere ve tesadüfe vermeden görmek mümkün olur...

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...