Block title
Block content

"Nasıl ki bir cisimde, neşv ü nemâ için, tevessü' meyli bulunur. O meyl-i tevessü' ise -çünkü dahildendir- vücud ve cisim için bir tekemmüldür. Fakat, eğer hariçte tevsî için bir meyil ise, o vücudun cildini yırtmaktır." İzah?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İçtihat bahsinde Üstadımız, içtihat kapısının kıyamete kadar açık olduğunu, ancak girmeye altı önemli mani bulunduğunu ifade ediyor.

Dördüncüsünde ise, içtihat yapmak isteyenlerin; meselelere rızayı ilahi, ihlas, samimiyet ve ahiret hesabına yaklaşmalarının önemli olduğunu ifade etmektedir.

Bir kuzuyu sağlıklı ve verimli yetiştirmenin yolu, ona gerekli havayı, gıdayı, suyu vermek ve içinden büyümesine vesile olacak işler yapmaktır. Bu durum hem zaman ister hem de sabır gerektirir. Ancak kuzunun koyun veya koç olmasının fıtri yolu budur. Buna tevessü denilir.

Buna sabretmeyip, kuzunun karnını yarıp içine yem ve su doldurmak, onun bırakon koyun veya koç olmasını sağlamayı, aksine ölmesine neden olmaktır. Buna da tevsi denilir.

Ayet ve hadislerin içtihada ve tevile müsait olan kısmında; müçtehitlerin yukarıdaki şartlar muvacehesinde yaklaşarak anlayışlarını ve içtihatlarını ortaya koymaları fıtri, hasbi ve bir nevi semavi olduğundan; bu durum içeriden büyümedir, İslamiyet'in ruhuna ve esasına muvafık bir çalışma ve gayret oluyor.

Demek ki içtihatlar; her şeyin ruhu hükmünde olan ihlas, samimiyet ve hulusiyetle olursa; vücudun fıtri ve içinden büyümesi gibi kabul ediliyor. Elbette bundan da hayır umulur ve ümmet hakkıyla istifade eder.

Bu niyet ve samimiyet dışındaki yaklaşımlar, izahlar ve teviller ise suni olup, bu durum tevessü değil, tevsi olur; hevese, hissiyata ve menfaate hizmet eder.

Dolayısıyla bu şekildeki içtihatlar, İslamiyet bünyesine hariçten uygunsuz malzemenin girmesi anlamına gelir ki; bir nevi kan uyuşmazlığı ve organ uyuşmazlığı gibi olur. Ya bünye onu atar. Veya bünyede habis bir ur gibi vücudu yıpratır, zarara sokar ve zamanla helake götürebilir.

Allah rızasını esas alan ve insanların Rabbiyle münasebetini kuvvetlendiren, içtihadın şartlarını haiz umum müçtehidinin içtihatları haktır ve hakikattir. Vücudu hariçten yabancı malzemeyle beslemek değil; bilakis bünyenin rahat kabulleneceği ve uyum sağlayacağı, içeriden büyüme ve genişlenme anlamınadır. Üstad'ın tasvip ettiği mesele budur.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...