Block title
Block content

"Nasıl ki, bir sultanın hizmetkârı ve onun tebaiyetiyle öyle bir mevkie çıkar ki, bir şah çıkamaz." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Sahabeler de bizim gibi insanlardı, fıtraten özel bir imtiyaza sahip değildiler. Onları o yüksek mevki ve makama yükselten faktörlere dış faktörler demekte bir sakınca yoktur. İksir-i Nübüvvet ve sohbet-i Nebeviyenin  tezkiye edici özelliği, bu faktörler içinde en kuvvetli olanlarıdır diyebiliriz. 

Sahabelere yetişilememesini Üstad Hazretleri üç başlık altında inceliyor ve bunun gerekçelerini izah ediyor. Biz bu izah ve gerekçeleri Yirmi Yedinci Söz'ü özet ile başlıklar halinde takdim edelim. 

Yirmi Yedinci Sözün Zeyli:

Sahabenin -Peygamberimiz (asm) ile beraber bulunan ve bizzat ondan ders alan Müslümanlar- derecesine diğer insanlar niçin yetişemez?

Birinci sebep: Peygamber sohbetinin etkisi. Yani Peygamber Efendimizin (asm) o büyüleyici ve etkileyici sohbeti, en ami ve avam adamı bile bir anda en yüksek makam ve mevkilere çıkaracak tesirdedir. Bu yüzden nebevi sohbete mazhar olmayan bir şah, nebevi sohbete mazhar olan bir askere yetişemiyor. Makam farkı sohbet ve onun tesiridir. 

İkinci sebep: Sahabe zamanında doğru ile yalanın birbirinden uzaklığı ve sahabenin doğruluğu. İslâm'ın meydana getirdiği inkılâbın sahabe zamanındaki tazeliği ve etkisi hiçbir dönemde tezahür etmemiştir. Bizim soyut olarak inandığımız şeylere sahabeler bizzat gözlemleyerek iman ediyorlar. Elbette onların imanı sonrakilerin imanından farklı olacaktır. İnsanlığın en mükemmel modeli olan Peygamberi (asm) somut bir şekilde gözlemlemek ile asırlar sonra hayalini gözlemlemek arasında ciddi farklar vardır.

Üçüncü sebep: Nübüvvet ile velâyet, evliya makamı ile sahabenin makamı arasındaki fark. Peygamberimizin (asm) velayet ve nübüvvet şeklinde iki yönü vardır. Sahabeler bizzat nübüvvet yönü ile muhatap olmuşlar; diğerleri ise Peygamber Efendimizin (asm) velayet yönü ile muhatap oluyorlar. 

Birinci vecih: Sahabe zamanındaki sosyal çevrenin yetenekler üzerindeki etkisi. Asr-ı Saadet ortamının sahabelerin üzerindeki muazzam etkisi, diğer dönemlerin insanlar üstündeki menfi etkisi de üstünlükte bir faktördür.

İkinci vecih: Allah’a yakınlık ve “zahirden hakikate geçme” konusunda sahabenin yolu ile tasavvuf arasındaki fark.

Üçüncü vecih: İslâm'ın başlangıcındaki hizmetleri yönünden sahabenin üstünlüğü. "Sebep olan yapan gibidir." kaidesince, bizim bütün amel ve ibadetlerimiz sahabelerin amel defterine de yazılıyor; zira onlar bütün Müslümanların iman ve ibadetine ilk sebeptirler.

Yukarıdaki gerekçeler ışığında meseleye baktığımız zaman, İmam Gazali gibi şah konumunda olan büyük İslam alim ve evliyaları, basit ve sıradan bir sahabeye yetişemiyorlar. Zira sahabelerin Allah Resulüne (asm) risalet ciheti ile tebaiyeti var. İmam Gazali ise  sadece Allah Resulü'nün (asm) velayeti ile muhatap. Bu yüzden şahsi kabiliyet ciheti ile er konumunda olan bir sahabe, şahsi kabiliyet cihetinde şah konumunda olan İmam Gazali'den daha üstündür.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...