Block title
Block content

"Nasılki bir küllî bütün cüz'iyatında mevcud olduğu halde, ne o küllîde tecezzi ve inkısam olur ve ne de cüz'iyatında müzahame ve müdafaa olur." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Ve keza, istifade hususunda müzahame, mümanaa ve tecezzî yoktur; bir küll ile cüz'iyatı gibidir. Nasıl ki bir küllî, bütün cüz'iyatında mevcut olduğu halde, ne o küllîde tecezzî ve inkısam olur ve ne de cüz'iyatında müzahame ve müdafaa olur. Küre-i arzdan da binlerce müstefid olsa, ne aralarında bir müzahame olur ve ne küre-i arzda bir noksaniyet peyda olur. Yalnız insanın indallah kerameti olduğu için, âlem-i şehadetin yaratılışında insan, ille-i gaiye menzilesinde gösterilmiştir. Ve insanın hatırı için, bütün envâa bir umumî ziyafet verilmiştir. Bu ise, bütün âlemin faydaları insana münhasır olup başkalara hiçbir faydası yoktur demek değildir."(1)

Bütün insanlık külli iken bu insanlık içinde bir fert ve birey cüzidir. İnsanlık ile insan arasında hiçbir fark yoktur. Fark sadece kemiyet ve adet çokluğundadır. Keyfiyet ve mahiyet bakımından bütün insanlık ile bir tek insan eşittir ve aynıdır. Bütün insanlıkta olan keyfiyet ve haller, aynı ile bozulmadan, dağılmadan bir insanda da vardır. İnsaniyet noktasından bir insan ile altı milyar insan müsavidir. Altı milyar insan için ne gerekli ise bir insan içinde gereklidir.

Mesela, altı milyar insanın yaşaması için gerekli olan güneş aynı ile bir insanın yaşaması için de gereklidir. Bu noktadan baktığımız zaman, bir küllide gerekli hallerin hepsi bir cüzide de aynı ile gerekli ve mevcuttur. Altı milyar insanın bütün keyfiyet ve hallerinin her insanda aynı ile bulunması, külliyi yani insanlık manasını bozup dağıtmıyor. Bir sıkışıklık ve daralmaya sebebiyet vermiyor. Dağılmaktan dolayı bir azalma ya da zayıflama görülmüyor.  

Küllinin aynı ile cüzide mevcut olduğunu anladıktan sonra meselemize taalluk eden noktasına bakalım. Dünya bir küllidir, ondan istifade eden insanlar, hayvanlar ise cüzidir. Her bir insanın ya da başka müstefitlerin külli dünya nimetinden istifade etmesinden dolayı, külli olan dünya nimetinde bir daralma bir dağılma bir noksanlaşma olmuyor.

Mesela, güneşin ışığından milyarlarca canlının faydalanması, güneşin bütünlüğünü ve külliyetini bozmuyor, daraltmıyor, noksanlaştırmıyor. Güneş,bir için de, bir milyon içinde yine aynı güneştir, külliyeti aynı ile duruyor. Milyonlarca hayatlı müşterinin dünyadan faydalanmasında ve istifade etmesinde dünyanın bütünlüğüne ve külliyetine bir zarar gelmez, onu eksiltip noksanlaştırmaz.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Bakara Sûresi, Âyet: 21,22

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...