Block title
Block content

"Ne melekûta geçen evliyaların eserinde, ne umurun bâtınlarına geçen işrâkıyyunun kitaplarında, ne âlem-i gayba nüfuz eden ruhanîlerin maarifinde hiç bulunmuyor." Buradaki, "Alem-ı gaybe nüfuz eden ruhaniler" kimlerdir ve maariflerine örnek verebilir misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Burada asıl vurgulanan husus; beşerin fikri ile Kur'an ilminin mukayesesidir. Kur'an Allah’ın sonsuz ilminden süzülüp gelen bir kitap olduğu  için, kainatta tecelli olarak görünen tevhit ve hakikatlerin bütün aksam ve inceliklerini eksiksiz ve uyumlu bir şekilde akla gösteriyor. Beşerin mahsulü olan fikri akımlar ise kainatı ve kainatta görünen hakikatleri tamamı ile ihata edemiyorlar. Ancak kainatta tecelli eden hakikatlerin bazı ip uçlarını ya da kırıntılarını keşfedebiliyorlar. Kur'an gibi, hakikatlerin bütününü görüp izah edemiyorlar.

Evliyalar, kalbin inkişafı ile eşyanın melekut cihetine geçmişler ama, melekut alemini, yani eşyanın hakikatini teşkil eden isim ve sıfatlar alemini Kur’an gibi tamamı ile ihata edip dengeli bir üslup ile gösterememişler.

Mesela, Vahdet-i Vücut mesleğini kuran İbn-i Arabi gibi harika zatlar Allah’ın vahid ve Vacibü'l-vücut isimlerinde derinleşirken, diğer isimlerde eksik kalmış ve hatta başka isimlerin tecelli dairelerini inkar etmiştir. Halbuki Kur'an Allah’ın isimlerden öyle bir bahseder ki, hiçbir isim ve sıfatı incitmez, tamamı ile ihata ederek bahseder. Birinden bahsederken, diğer isimleri de zımni olarak hatırlatır ki, diğer isimler unutulmasın.

İşrakıyyun mesleği ise, kalbin sezgisel kuvveti ile hakikatleri anlamaya çalışan mistik bir felsefi akımdır. Bunlar bir takım riyazet disiplinleri ile kalbin kuvvet kesp ederek doğru ve hakikatleri anlamada yegane araç olacağını savunan bir ekoldür. Bunların da eserlerine bakıldığında eşyanın ve umurun içlerine girdiğini, bazı hakikatlerin uç kısımlarını yakaladıkları görülür. Ancak Kur'an ile mukayese edildiğinde ne kadar yetersiz ve kısıtlı bir durumda oldukları da anlaşılır. Yani Kur’an ile kıyasa gelemezler.

Kalp aydınlanması ile bilgiye ulaşmayı vahiyden üstün gören Meşşai ekolüdür. Aristo'nun öncülüğünü yaptığı bu ekol, sistematik bir şekilde iç aydınlanma yolu ile hakkı ve doğruyu bulmanın mümkün olduğunu, hatta vahiyden de üstün bir yol olduğunu savunmuşlardır.

Ne âlem-i gayba nüfuz eden ruhanîlerin maarifinde cümlesinde ise, yine fikri bir akımın Kur'an ile mukayesesi vardır. Şu maddi alemi yırtıp alem-i gayba nüfuz eden ve  ruhta terakki etmiş ruhaniyat mesleği ile hakikate gitmeye çalışan guruplar da Kur'an’ın ilmi ve keskin ifadesi karşısında acizdirler.

Özet olarak, her bir alanda teşekkül etmiş fikri akımların hiçbiri Kur'an ile kıyasa gelmez. Kur'an’ın üstün ve dengeli beyanına yetişemezler. Bunlar ister Kur'an’ın düşmanları olsun ister dostları olsun, fark etmez.    

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Üçüncü Şule, Üçüncü Ziya | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 3081 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

tilmizz
Allah razı olsun bu aydınlatıcı bilgilerden dolayı..
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yükleniyor...