Block title
Block content

"Nev’in ef’âl-i ihtiyariyesini bir nevi tanzim etmekten ibarettir,.." ifadesini nasıl anlamalıyız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Allah, hayvanlara da basit ve ilkel bir irade vermiştir; ama insanların iradeleri gibi mükemmel değildir. Bu yüzden hayvanların kendilerine mahsus vazifelerini ve hikmetli işlerini tanzim etmek için melekler vazifelendirilmiştir. Bir nevi, melekler onlara çobanlık yapıyor.

Hayvanlar, yapmış olduğu işlerde ve vazifelerde tamamen muzdar ve iradesiz değildirler. Bu yüzden vazifelerin kemali ile yapılmasında melekler o hayvanlara vekalet ve nezaret ediyorlar.

Mesela, basit iradeli bir çocuk, bir iş yaparken, ebeveyni o işte ona yardım edip, o işi görmesinde ona hami olurlar. Yoksa çocuk o işi görmete tek başına yeterli değildir. Yani işleri yapmak noktasında çocuğun da cüzi bir hissesi var, ebeveynin de.  Bu yüzden her ikisi birbirlerine ram edilmişler. Aynen bunun gibi, hayvanlar yaptığı iş ve vazifelerde tamamen muzdar ve iradesiz değildirler. Cüzi de olsa iradeleri işe karışıyor.

İşte bu hayvanların basit ve cüzi iradelerinin yapmış oldukları iş ve vazifeleri bozmaması için, melekler onlara hem hami, hem de ebeveynlik yapıyor. Annenin, çocuğun yeni yürüme sırasında düşmemek için arkasında durması gibi, melekler de hayvanlara bir nevi işlerinde çobanlık ve annelik yapıyor.

Bitkilerde ise, tamamı ile inisiyatif meleklerdedir. Bitkilerin herhangi bir irade ve ihtiyarları olmadığı için, vesayetleri meleklerin elindedir. Üstad'ın ihtiyari fiillerden kast ettiği mana  ise, bitkiler irade ve şuura sahip olmamasına karşın, iradeli ve şuurlu işlere mazhar oluyorlar.

İşte bu iradeli ve şuurlu işleri tanzim ve tevzin eden meleklerdir. Yani elma ağacı mükemmel ve hikmetli işlere mazhar oluyor, ama kendisi iradesiz ve şuursuzdur. Öyle ise bu ağaca, bu işleri gördürecek ve vazifelerini düzenleyip ilham edecek nazır ve vekiller gerekir ki, bunlar da meleklerdir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...