Risalede ileriye yönelik “İslami Milletler Cemiyeti” şeklinde bir kuruluş olacağı haberi geçiyormuş, ittihad-ı İslam bu şekilde sağlanacakmış, bu ne zaman olacak; mahiyeti ne olacak?


"Çok zamandan beri esâret altında kalmış ve istiklâliyetini kaybetmiş Hindistan, Arabistan gibi âlem-i İslâmın büyük memleketleri, birer devlet-i İslâmiye şeklinde ortaya çıkacak."(1) 

" Hind'de yüz milyon bir devlet-i İslâmiye, Cava'da elli milyondan ziyâde bir devlet-i İslâmiye ve Arabistan'da dört beş hükûmet bir cemâhir-i müttefika gibi Arap birliği ile İslâm birliğini birleştirmesindeki âlem-i İslâmın bu büyük bayramının mukaddemesini tebrik ile, bu bayram bize müjde veriyor. İnşaallah, âlem-i İslâmın da büyük bir bayramına yetişirsiniz. Cemahir-i müttefika-i İslâmiyenin kudsî kanun-u esasiyelerinin menbaı olan Kur'ân-ı Hakîm, istikbale tam hâkim olup beşeriyete tam bir bayramı getireceğine çok emareler var."(2)

Üstâdımız, o zamanda bir hiss-i kable'l-vukû nevinde şimdiki âlem-i İslâmın ecnebî istibdâdından kurtulması ve bir Cemâhir-i Müttefika-i İslâmiye tarzında tezâhüre başlamasını tasavvur etmiş, ümit etmiş, hissetmiş ve bütün kuvvetiyle bağırmış, hürriyet-i şer'iyeyi takdir etmiş.

O zamanki hutbelerinde demiş ki: "Hürriyet, terbiye-i İslâmiye ile olmazsa, ölecek; bir istibdâd-ı mutlak, yerine çıkacak." 

Üstadımızın geleceğe dönük herhangi bir partiden bahsettiğini bilmiyoruz. Ancak demokratlara gönderdiği mektuplarda, yukarıdaki tespitler ışığında haberler vermiştir.

Dipnotlar:

(1) bk. Tarihçe-i Hayat, Emirdağ Hayatı.
(2) bk. Emirdağ Lahikası-I, 206. Mektup.