"Bu ihtiyarlığımın en sıkıntılı bir senesini, gençliğimin en ferahlı on senesine değiştirmem." ve "O eski gençlik ve şirin zamana hayalen gidiyorum ve ihtiyarlık vaziyetlerini unutuyorum." cümleleri arasında tezat yok mu?


"İşte, ihtiyarlığımın sezgüzeştliğinden gelen ağrılara ve meyusiyetlere, imandan ve Kur'ân'dan imdada yetişen kudsî tesellilerle bu ihtiyarlığımın en sıkıntılı bir senesini, gençliğimin en ferahlı on senesine değiştirmem."(1)

Burada ihtiyarlığın gençliğe takdim edilmesi, sevap ve fazilet noktasındandır. Yani ihtiyarlıkta çekilen sıkıntı ve hastalıklar şayet güzel bir sabır ile karşılanırsa, gafletli ama lezzetli gençlikten daha iyi ve sevaplıdır, denilmek isteniyor.  

"Ben gençlik zamanında bizim memlekette gördüğüm eski medresenin aynı vaziyetini görüyorum. Çünkü, vilâyât-ı şarkiyede eski âdet medrese talebelerinin bir kısmının tayınatları dışarıdan geliyordu. Ve bazı medreseler, içinde pişiriyorlardı. Ve daha kaç cihette bu çilehaneye benziyorlardı. Ben de lezzetli bir tahassür içinde buraya baktıkça, o eski gençlik ve şirin zamana hayalen gidiyorum ve ihtiyarlık vaziyetlerini unutuyorum."(2)

Bu paragrafta ise gençlikteki güzel ve ilmi bir vaziyetin hasretle yad edilmesi söz konusudur. Yoksa gençliğin gafletli ve günahlı ahvaline bir ah çekmek söz konusu değildir.

Özet olarak, her iki ifade de hayır ve sevaba duyulan özlemi ifade ediyor. Dolayısı ile iki ifade arasında bir tutarsızlık ve çelişki söz konusu değildir.

Dipnotlar:

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Altıncı Lem'a, On Beşinci Rica.
(2) bk. a.g.e., On Altıncı Rica.