"İkinci kısım, sair delâil-i nübüvvettir. İkinci kısım da iki kısımdır: Biri, ondan sonra, fakat nübüvvetini tasdiken zuhura gelen harikalardır. İkincisi, Asr-ı Saadetinde mazhar olduğu harikalardır." Buradaki birinci çeşit mucizeye misal verebilir misiniz? "Gaybi haberler" dersek, sonunda da onu ayrı şekilde taksim etmiş. Açıklar mısınız?


"İkinci kısım, sair delâil-i nübüvvettir. İkinci kısım da iki kısımdır: Biri, ondan sonra, fakat nübüvvetini tasdiken zuhura gelen harikalardır. İkincisi, Asr-ı Saadetinde mazhar olduğu harikalardır."

"Şu ikinci kısım dahi iki kısımdır: Biri, zâtında, sîretinde, suretinde, ahlâkında, kemâlinde zâhir olan delâil-i nübüvvettir. İkincisi, âfâkî, haricî şeylerde mazhar olduğu mucizattır."

"Şu ikinci kısım dahi iki kısımdır: Biri mânevî ve Kur'ânîdir. Diğeri maddî ve ekvânîdir. Şu ikinci kısım dahi iki kısımdır:"

"Biri: Dâvâ-yı nübüvvet vaktinde, ehl-i küfrün inadını kırmak veyahut ehl-i imanın kuvvet-i imanını ziyadeleştirmek için zuhura gelen harikulâde mucizattır. Şakk-ı kamer ve parmağından suyun akması ve az taamla çokları doyurması ve hayvan ve ağaç ve taşın konuşması gibi yirmi nevi ve her bir nev'i mânevî tevatür derecesinde ve her bir nev'in de çok mükerrer efradı vardır."

"İkinci kısım, istikbalde ihbar ettiği hadiselerdir ki, Cenâb-ı Hakk'ın talimiyle o da haber vermiş, haber verdiği gibi doğru çıkmıştır."(1)

Burada, önce deliller Peygamber Efendimiz (asm)'den önce ve sonra olmak üzere iki kısma taksim ediliyor. Sonra Peygamber Efendimizin (asm) dönemi ve sonraki dönemler kendi aralarında taksim ediliyor.

İkinci kısmın iki kısma ayrılması, Peygamber Efendimizin (asm) kendi dönemi ve ondan sonraki dönemler şeklindedir.

"Şu ikinci kısım dahi iki kısımdır." ifadesi, zatında görülen harikalar ile zatının dışında göstermiş olduğu hissi mucizelerdir. Ondan sonraki kısımlar bu kısmın tasnif edilmeleridir.

Gaybi mucizelerin en sonunda tasnif edilmesi, baştaki genel tasnif içinde olmalarına engel değildir, diye düşünüyoruz.   

(1) bk. Mektubat, On Dokuzuncu Mektup.